Ayn Rand'ın Rasyonel Bencillik Ahlakı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜCELLA CAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Naci İSPİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Ayn Rand'ın (02.01.1905-06.03.1982) rasyonel bencillik ahlakı ya da objektivist etik incelenmiştir. Rand'a göre etik, insanın tercihlerine ve davranışlarına rehberlik eden bir değerler sistemidir. Değer bir insanın kazanmak ve/veya korumak için çalıştığı şeydir. Değer kavramı mutlak bir gerçek değildir. Alternatifin olmadığı yerde amaç veya değer de yoktur. Evrende sadece bir temel alternatif vardır: Varolmak veya varolmamak ve bu sadece tek bir varlık sınıfına canlı organizmalara özgüdür. Sürekli bir alternatifle, hayat ve ölüm alternatifiyle karşı karşıya olanlar, yalnızca yaşayan organizmalardır. Değer kavramını mümkün kılan sadece hayat kavramıdır. Sadece yaşayan bir organizma için şeyler iyi veya kötü olabilir. Sadece yaşayan bir varlık amaçlara sahip olabilir veya amaçlar oluşturabilir. Bir organizmanın değer standardı onun hayatıdır: Organizmanın hayatına yardımcı olan şey iyi, onu tehdit eden şey ise kötüdür. Rand'a göre etik ne bir mistik fantezidir ne de bir sosyal uzlaşmadır. Etik insan bekasının nesnel, metafizik gereksinimidir. Objektivist etik, değer standardı olarak insan hayatını, her bir insanın etik amacı olarak da o insanın kendi hayatını görür. Objektivist etiğin üç temel değeri şunlardır: Akıl, amaç, kendine saygı. Bunlara karşılık gelen üç erdem ise rasyonalite, üretkenlik ve gururdur. Objektivist etiğin temel sosyal prensibi, tıpkı hayatın kendi başına bir amaç olması gibi her insanın da kendi başına bir amaç olduğu, başkalarının refahı veya amaçları için araç olmadığıdır. Bu yüzden insanın ne kendisini başkalarına feda ederek ve ne de başka insanları kendisine kurban etmeden kendisi için yaşaması gerektiğidir. Kendisi için yaşamak, insanın en yüksek ahlaki amacının kendi mutluluğunu başarmak olduğu anlamına gelir. Mutluluk hayatın başarılı durumudur, ıstırap başarısızlığın veya ölümün uyarı sinyalidir. Mutluluk kişinin değerlerini elde etmesinden kaynaklanan bilinç durumudur. Eğer bir insan üretken işe değer veriyorsa onun mutluluğu, başarısının hayatına ne derece hizmet ettiğinin bir ölçüsüdür. Rand'a göre mutluluk, çelişkili olmayan, suç veya cezanın olmadığı, başka herhangi bir değerle çatışmayan ve sizin mahvolmanıza yol açmayan bir sevinç durumudur. Mutluluk sadece rasyonel bir kişi için, rasyonel amaçlardan başka bir şey arzulamayan, rasyonel değerlerden başka bir şey peşinde olmayan ve rasyonel eylemler dışında hiçbir şeyde neşe aramayan bir kişi için söz konusudur. Objektivist etik, rasyonel bencilliği gururla savunur ve tavsiye eder. Objektivist etik, insanın iyiliğinin diğer insanların kurban edilmesini gerektirmediğini ve bir kimsenin başka bir kimseye kurban edilmesiyle gerçekleştirilemeyeceğini savunur.