Kanser Hastalarında Kadercilik İnancının Travma Sonrası Büyümeye Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ETEM KESKİN
Danışman: Hatice Durmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma, kanser hastalarında kadercilik inancının travma sonrası büyümeye etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte tasarlanan araştırma 15 Haziran 2024–17 Temmuz 2025 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi onkoloji kliniklerinde tedavi gören kanser hastaları oluşturmuştur (N=735). Örneklem belirlemede evreni belirli olan gruplardan örneklem hesaplama formülü kullanılmış ve 300 kanser hastası ile araştırma tamamlanmıştır (n=300). Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Veri Formu, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği (TSBÖ) ve Sağlık Kaderciliği Ölçeği (SKÖ) kullanılmıştır. Veriler kanser hastalarıyla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, min-max, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach's α ile değerlendirilmiştir. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Spearman Korelasyon Analizi, ileri analizler için ise Regresyon Analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan kanser hastalarının TSBÖ puan ortalaması 66.50±16.93; SKÖ puan ortalaması ise 69.48±12.65 bulunmuştur. TSBÖ ve tüm altboyut puan ortalamaları ile SKÖ ve altboyut puan ortalamaları arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyli anlamlı bir ilişki vardır (p<0.05). TSBÖ puanları arttıkça SKÖ puanları da artmaktadır Ayrıca regresyon analiz sonucunda, Sağlık Kaderciliği Ölçeği toplam puanı ile Travma Sonrası Büyüme Ölçeği toplam puanı arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (R=0.476, R2adjusted=0.224, F(1,298)=87.106; p=0.000). Sağlık Kaderciliği Ölçeği toplam puanı, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği toplam puanındaki değişimin %22.4'ünü açıklamaktadır. Sonuç: Araştırmada kullanılan ölçeklerin min ve max puanları dikkate alındığında kanser hastalarında ortalamanın üzerinde kadercilik inancının olduğu, orta düzeyde travma sonrası büyümenin geliştiği ve kadercilik puanının travma sonrası büyümeyi etkileyen bir değişken olduğu bulunmuştur. Bu sonuca göre hemşirelik bakımına spiritüel girişimlerin eklenmesi, travma sonrası büyümeyi destekleyecek müdahalelerin yapılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, kadercilik inancı, kanser, travma sonrası büyüme