Türkiye'de Alkol, Tütün ve Elektronik Sigara Kullanımını Etkileyen Faktörlerin Çok Değişkenli Probit Regresyon Modeli ile Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Ekonometri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN BOZKURT
Danışman: Ömer Alkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki 15 yaş ve üzeri bireylerin alkol, tütün ve elektronik sigara kullanımının nedenlerini ortaya çıkarmak ve bunların sebep olduğu değişimleri analiz etmektir. Bu amaç doğrultusunda sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin alkol, tütün ve elektronik sigara kullanımı üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik çok değişkenli probit model tahminleri yapılmıştır. Araştırmada, TÜİK tarafından 2019 yılında yapılan Türkiye Sağlık Araştırması Anketi'nden elde edilen yatay-kesit verileri kullanılmıştır. Alkol, tütün ve elektronik sigara kullanım durumu çok değişkenli probit modelin üç bağımlı değişkeni olarak alınmıştır. Alkol, tütün ve elektronik sigara kullanım durumu değişkenleri eşanlı olarak birbirlerini etkiledikleri için çok değişkenli probit model kullanılmıştır. Tahmin edilen model sonuçlarına göre, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, sağlık tedavilerine masraf etme durumu, tütün dumanına maruz kalma durumu, psikolojik destek alma durumu değişkenlerinin alkol, tütün ve elektronik sigara kullanımında etkili değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Medeni durum, çalışma durumu, hastalık durumu, değişkenlerinin yalnızca tütün ve alkol kullanımında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kalp krizi geçirme durumu, iş kazası geçirmiş olma durumunun, elektronik sigara ve alkol kullanımında etkili olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok Değişkenli Probit Model, Alkol Kullanımı, Tütün Kullanımı, Elektronik Sigara Kullanımı