Tip 2 diyabet hastalarına uygulanan gevşeme egzersizlerinin nöropatik ağrı, yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EREN KILIÇ

Danışman: Mehtap Kavurmacı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma diyabet hastalarına uygulanan gevşeme egzersizlerinin nöropatik ağrı, yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacı ile yapıldı. Materyal ve Metot: Ön test-son test modelli randomize olarak yürütülen bu çalışma Eylül 2023 - Kasım 2025 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum Atatürk Araştırma Hastanesine başvuru yapan Tip 2 Diyabet tanılı bireyler oluşturdu. Örneklem büyüklüğü, G*Power programı ile hesaplandı ve araştırmanın örneklemine araştırmaya alınma kriterlerine uyan 88 hasta (44 deney, 44 kontrol) alındı. Deney grubundaki katılımcılara, altı hafta boyunca haftada iki gün araştırmacı gözetiminde ve haftanın diğer beş gününde ev ortamında kendi başlarına, her biri 30 dakika süren Progresif gevşeme egzersizi (PGE) uygulaması yaptırıldı. Kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmadı. Verilerin toplanmasında, hasta tanıtım formu, S-LANSS Nöropatik Ağrı Ölçeği, FACIT-Yorgunluk Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) kullanıldı. Veriler SPSS 27.0 programında analiz edildi; normal dağılıma uygun verilerde bağımsız ve bağımlı gruplarda t testleri, normal dağılmayan verilerde Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testleri kullanıldı. Bulgular: Deney grubunun 6 haftalık PGE uygulaması sonrasında kontrol grubuna göre S-LANSS nöropatik ağrı ölçeği son test toplam puan ortalamasının 13.93±5.72' ye ve PUKİ uyku kalite indeksi son test puan ortalamasının 9.11±2.56' ya düştüğü, FACİT yorgunluk ölçeği son test toplam puan ortalamasının 32.48±9.52' ye yükseldiği ve genel yorgunluk, fiziksel yorgunluk alt boyut puanları karşılaştırmada son testte müdahale grubunun puan ortalamasının anlamlı ve yüksek olduğu saptanmıştır (p 0.05). Sonuç: Bu araştırma sonucunda PGE uygulamalarının hastaların nöropatik ağrı semptomlarını azalttığı, yorgunluk düzeylerini hafiflettiği ve uyku kalitelerini anlamlı şekilde arttırdığı belirlendi. Anahtar Kelimeler: Diyabet, gevşeme egzersizleri, hemşirelik, nöropatik ağrı, uyku kalitesi, yorgunluk