Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSA ARSLAN
Danışman: Adem Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma TRA1 bölgesindeki tarımsal işletmelerin tarımsal gübre kullanımlarını ve gübreleme masraflarını hem ürün bazında hem de işletme bazında detaylı olarak incelemek, çiftçilerin gübre kullanımı konusundaki bilgi tutum ve davranışlarını analiz etmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) Bölgesinde kimyasal gübre kullanımını inceleyen bu çalışmada 570 tarımsal işletme sahibi ile görüşme yapılmıştır. Tarımsal işletmelerin tarım arazisi büyüklüğü, faaliyet türleri, işletmede çalışan sayıları, işletme sahibinin demografik yapısı, gübre tercihleri, gübreleme uygulamalarında çiftçilerin bilinç düzeyleri ve tercihlerinde rol oynayan hususlar ve tarımsal destekler ile ilgili bilgiler derlenmiştir. Bulgular: Görüşme yapılan tarımsal işletme sahiplerinin %85.6'sı en fazla ilköğretim seviyesinde eğitim düzeyine sahip iken %14.4'ü lise ve üstü eğitime sahiptir. İşletme sahiplerinin ortalama 26.7 yıl tarımsal tecrübeye sahip oldukları görülmüştür. Hanede yaşayan nüfus ortalama 4.6 kişi iken tarımsal işletmede çalışan kişi sayısı ortalama 2.5 kişi olmuştur. Tarımsal işletmelerin %22.5'i sadece bitkisel üretim yaparken %77.5'inin hem bitkisel hem de hayvansal üretim yapmaktadır. Tarımsal işletmelerin %70.9'unun 100 dekardan az arazi büyüklüğüne sahip olduğu, tarım arazisinin %19.4'ünün ekilmediği, bölgede sırasıyla yem bitkileri, buğday, arpa, patates ve domates üretimi yapıldığı belirlenmiştir. İşletmelerin kimyasal gübre olarak sırasıyla en fazla azotlu gübreleri, fosfatlı gübreleri, kompoze gübreleri ve potasyumlu gübreleri kullandıkları tespit edilmiştir. İşletmelerin büyük bölümü (%80.9) gübre miktarını kendi deneyimlerine göre belirlerken sadece %4.7'si toprak analizi yaptırdıktan sonra gübre miktarına karar vermektedir. İşletme sahipleri gübre alımını en fazla gübre bayilerinden (%40.2) yaparken, gübrelerle ilgili bilgileri yine en fazla gübre bayilerinden (%27.7) edinmektedirler. Gübre seçiminde işletmelerin sadece %17.7'sinin tarım teşkilatlarının elemanlarından bilgi aldığı düşüldüğünde üreticilerin bu konuda bilinçlendirilmesi konusunda kamu kurumlarının da katkısıyla detaylı çiftçi eğitim programları yapılması gerekmektedir. Tarımsal destekten yararlanmayan işletme oranı %21.4 olduğu görülmüştür. Tarımsal destek almamanın en önemli nedeni işletme sahiplerinin desteklerden haberlerinin olmamasıdır. Sonuç: Tarımsal işletmelerin daha fazla desteklerden yararlanarak tarımsal üretimin sürdürebilirliğinin sağlanması isteniyorsa destek sağlayan kuruluşların bu destekleri yeniden planlayıp, tanıtımlarda köy muhtarları, üretici kooperatifleri-derneklerinin daha fazla rol alması gerektiği sonucuna varılmıştır.