Azotlu gübre formlarının farklı olgunlaşma sürelerine sahip patates (Solanum tuberosum L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurlarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN ÖZYILDIRIM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Erdoğan ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Farklı iklim koşullarında patatesten en ekonomik verimi sağlayacak uygulamaların belirlenmesi agronomik açıdan büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla, Erzurum ekolojik koşullarında 2013 yılında farklı olgunlaşma sürelerine sahip patates çeşitlerine uygulanacak değişik azotlu gübre formlarının, verim ve verim unsurlarına etkileri bu çalışmayla belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma da, farklı olgunlaşma sürelerine sahip dört patates çeşidi (erkenci: Binella, orta erkenci: Natascha, orta geççi: Granola, çok geçci: Bamba) ve 3 azotlu gübre formu (amonyum sülfat, amonyum nitrat ve üre) yer almış ve "Tesadüf Blokları" deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada; çıkış süresi, çıkış oranı, bitki boyu, sap sayısı, ocak başına yumru sayısı, ocak başına yumru, dekara toplam, büyük, orta, küçük ve ıskarta yumru verimleri ile özgül ağırlık, kuru madde, nişasta ve protein oranları, cips verimliliği ve yağ çekme oranı gibi karakterler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, farklı formlarda uygulanan azotlu gübrelerin yalnızca yumrunun kalite özelliklerinden özgül ağırlık, nişasta oranı, protein oranı ve cips verimliliğine önemli etkisi olurken, bu karakterler dışında incelenen diğer karakterler üzerine etkileri belirlenmemiştir. Azotlu gübre olarak uygulanan amonyum sülfat, dekara yumru verimi (1628,9 kg), özgül ağırlık (1,081), kuru madde (%21,9) ve nişasta oranları (%14,0), cips verimliliği (%36,9) gibi önemli karakterler bakımından amonyum nitrat ve üreye göre daha iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Aynı gübre formunda cipsin yağ çekme oranı ise (%31,73) en düşük olmuştur. Amonyum nitrat uygulamasında bitki boyu (39,9 cm) ve dekara büyük yumru (1111,0 kg) yumru verimi en fazla olurken, üre uygulamasında ise protein oranı (%9,9) ve cipsin yağ çekme oranı (%32,04) en yüksek olmuştur. Olgunlaşma süreleri farklı olan patates çeşitlerinin ise çıkış süresi, bitki boyu, sap sayısı, ocak başına yumru sayısı, dekara toplam, küçük ve ıskarta yumru verimleri ile kuru madde oranına etkisi önemsiz bulunurken; diğer karakterler üzerine etkisi önemli bulunmuştur. Patates çeşitleri içerisinde Natascha özellikle kalite özelliklerinde (özgül ağırlık (1,083), kuru madde (%22,3), nişasta (%14,4) ve protein (%10,2) oranları ile cips verimliliği (%38,2)), Binella ise yumru veriminde (dekara toplam (1702,9 kg) ve büyük yumru verimleri (1431,8 kg)) dikkate değer çeşitler olmuştur. Sonuç olarak, bölge şartlarında patates yetiştiriciliğinde azotlu gübre formlarından amonyum sülfat uygulamasının ve kalite yönünden orta erkenci Natascha, yumru verimi yönünden ise erkenci Binella patates çeşitlerinin kullanılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Patates, Solanum tuberosum L., azotlu gübre formları, verim, verim unsurları