İstanbul Suriçi Sebilleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE TALİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zerrin KÖŞKLÜ
Özet:Türklerin hayırseverliğe ve temizliğe verdiği önem, su tesisleri, sanat ve mimarilerinde önemli bir yere sahiptir. Hayır amaçlı yapılan çeşme ve sebiller, dönemlerinin en zarif eserlerini oluşturmuşlardır. Osmanlı Türk su mimarisinin en sanatsal yapılan olan sebiller, Türk mimarisine özgü olmaları açısından da önemlidir. Sebil, Arapça bir kelime olup çok çeşitli tanımlan yapılmaktadır. Genel anlamda sebil, yoldan gelip geçenlere hayır amaçlı su dağıtılan yerlerdir. Özel gün ve gecelerde ise meyve suyu veya şerbet dağıtmak için yapılmış küçük yapılardır. Sebil mimarisi, özellikle 14. yüzyılda Kahire'de ve Osmanlı başkenti İstanbul'da çok zengin, anıtsal örnekler vermiştir. Klasik dönem, Lale Devri, barok-rokoko ve ampir üslup özellikleri, küçük olması nedeniyle ilk olarak sebiller üzerinde denenerek, halkın beğenisine sunulmuştur. Bu üsluplar daha sonra diğer yapılarda uygulanmaya çalışılması açısından dikkat çekicidir. Suriçi sebilleri bulundukları yere, plan özelliklerine ve konumlarına göre de farklılıklar göstermektedir İstanbul meydan ve sokaklarının en güzel dekorlarından olan sebiller, mükemmel mimari düzenlemeleri, şebekeleri, taş süslemeleri, yazı(hat), kalem işi gibi bezemeleri de dönem ve üslup özelliklerinin anıtsal örneklerini sunmaktadır. Osmanlı mimarisine özgü yapılar olan sebiller, özellikle İstanbul'da Suriçi'nde yoğunlaşmaktadır. Surdışı sebilleriyle paralellik gösteren Suriçi sebillerini, birbirinden ayırmak zordur. Sebil gelişiminde, bir bütün olarak değerlendirilen sebiller, geçmişte sosyal yardımlaşmaya verilen önemi göstermesi açısından önemlidir.