Seçici lazer ergitme yöntemi kullanılarak üretilen yüzey tekstürlerinin malzemelerin tribolojik özellikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makine Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP TÜRKDAYI
Danışman: Halim Kovacı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mühendislik uygulamalarında kullanılan, birbirleriyle temas halinde olan veya birbirlerine göre kayma hareketi yapan yüzeyler arasında mikroskobik ve karmaşık etkileşimler meydana gelmektedir. Sürtünme ve aşınma olarak adlandırılan bu etkileşimler, malzemelerin tribolojik özellikleri üzerinde olumsuz etkilere sebep olmaktadır. Malzemeler üzerinde meydana gelen bu olumsuz durumları ortadan kaldırmak amacıyla farklı yüzey işlemleri uygulanmaktadır. Bu işlemlere bakıldığı zaman özelikle son yıllarda kullanılmaya başlanan yöntemlerden biri malzeme yüzeyinde tekstür/doku oluşturulmasıdır. Bu çalışmada, havacılık ve biyomedikal başta olma üzere farklı pek çok endüstriyel uygulamada kullanılan AISI 316L çeliği yüzeyinde farklı geometrik özelliklerde tekstür oluşturularak, bu malzemenin farklı sürtünme ve aşınma koşullarındaki tribolojik performansının geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Seçici Lazer Ergitme (SLE/SLM) yöntemi kullanılarak AISI 316L paslanmaz çelik tozu kullanılarak kare, eşkenar dörtgen, altıgen, daire olmak üzere farklı yüzey dokusuna sahip numuneler üretilmiştir. Üretilen numuneler farklı ortam koşulları (kuru, tuzlu su ve yağ) altında sürtünme ve aşınma testlerine tabii tutulmuştur. Numunelerin yapısal, morfolojik ve mekanik özelliklerini incelemek için XRD, SEM ve mikro sertlik cihazı kullanılmıştır. Bulgular: Yağ ve tuzlu su ortamında yapılan deneylerde meydana gelen ek hidrodinamik fayda sayesinde en iyi tribolojik performans elde edilirken tribolojik açıdan en iyi performans sırasıyla yağ, tuzlu su ve kuru ortamda gözlemlenmiştir. Aynı zamanda altıgen, eşkenar dörtgen, kare dokularındaki keskin köşelerin varlığı nedeniyle en iyi tribolojik davranışı daire dokusuna sahip numune sergilemiştir. Sonuç: AISI 316L paslanmaz çelik üzerinde farklı yüzey tekstür işlemleri uygulanarak farklı ortam koşulları altında tribolojik özelliklerinde iyileştirmeler sağlanmıştır. Ayrıca, tüm sürtünme ve aşınma koşulları altında en iyi performansı daire yüzey tekstürüne sahip numune sergilemiştir. Anahtar Kelimeler: Tekstür, Triboloji, Geometrik desen, Seçici Lazer Ergitme