Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE AKKAYA
Danışman: Alper Çiltaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, matematik öğretmenliği lisans programında yer alan
matematiksel modelleme dersi için ortak bir yapı ve içerik çerçevesinde özgün bir öğretim
programı tasarısı geliştirmek ve bu tasarının etkililiğini çeşitli paydaş görüşleri doğrultusunda
değerlendirmektir.
Yöntem: Araştırmada, matematiksel modelleme dersi öğretim programı tasarısı geliştirmek
ve etkililiğini değerlendirmek amacıyla Tasarım ve Geliştirme Araştırması (TGA) modelinin
Tip 1 türü benimsenmiştir. Nitel araştırma desenine dayalı çalışmada doküman incelemesi,
görüşme ve gözlem teknikleri kullanılmıştır. Katılımcılar, ölçüt örnekleme yoluyla belirlenen
4 öğretim elemanı, 10 matematik öğretmeni ve 11 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler,
üniversite web siteleri, görüşmeler, gözlemler ve uzman değerlendirmeleri yoluyla
toplanmıştır. Elde edilen veriler, programın tasarımı ve uygulanmasına ilişkin çok yönlü bir
değerlendirme sunmuştur.
Bulgular: Araştırmada, İlköğretim ve Ortaoğretim Matematik Öğretmenliği Lisans
Programları’ndaki matematiksel modelleme derslerinin mevcut durumu ve ihtiyaçları analiz
edilmiş, 66 devlet üniversitesinde dersin varlığı tespit edilmesine rağmen içerik, öğrenme
çıktıları, öğrenme öğretme süreçleri ve değerlendirme boyutlarında önemli farklılıklar olduğu
belirlenmiştir. Türkiye'deki modelleme eğitiminin genellikle bilgi aktarımına dayalı olduğu,
uluslararası süreç temelli ve teknoloji destekli yaklaşımlardan uzak kaldığı, ayrıca yazılı ve
ortak bir program eksikliği bulunduğu görülmüştür. İncelenen programlarda amaç ve
hedeflerin ön planda olduğu, ancak öğretim yöntemleri ve ölçme-değerlendirme boyutlarının
eksik kaldığı; içeriklerin modelleme döngüsüne odaklanırken teknoloji kullanımı ve özgün
problemlerin yetersiz olduğu; öğretim yöntemlerinde anlatım ve tartışmanın ağırlıklı olduğu,
dijital araç kullanımının sınırlı kaldığı; ölçme-değerlendirmede ise çoğunlukla geleneksel
sınavlara yer verildiği tespit edilmiştir.
Sonuçlar: Bu araştırma, lisans düzeyinde matematiksel modelleme eğitimi için özgün ve
bütüncül bir öğretim programı geliştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymuştur. Öğretmenler
ve öğretmen adaylarının bu alandaki kuramsal ve uygulamalı eksiklikleri, programın
disiplinlerarası bir yaklaşımla tasarlanmasını zorunlu kılmıştır. Katılımcı görüşleriyle
şekillendirilen program, uygulama sürecinde etkili ve işlevsel bulunmuş; uzman
değerlendirmeleri doğrultusunda öğrenme çıktıları netleştirilmiş, içerik, öğrenme öğretme
yaşantıları ve ölçme-değerlendirme araçları çeşitlendirilmiştir. Geliştirilen program,
matematiksel modelleme eğitimindeki teorik ve pratik boşluğu dolduran, alan yazınına
yenilikçi bir katkı sunan ve gelecekteki çalışmalara rehberlik edebilecek sistematik bir yapı
kazanmıştır.