ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ NEFROLOJİ POLİKLİNİĞİNDE İZLEMİ SÜREN BÖBREK DONÖRLERİNDE YAŞAM KALİTESİ VE SAĞLIK KAYGISI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT MUTLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Halil ÖZCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Böbrek Donörlerinde Yaşam kalitesi ve Sağlık Kaygısı Kadavradan yapılan böbrek nakilleri nakil ihtiyacının çok altında kalmaktadır. Bu nedenle canlı organ vericileri günümüzde en önemli organ kaynağı olarak görülmektedir. Üniversitemiz Organ Nakli Birimi'nde transplantasyon amacıyla tek taraflı nefrektomi uygulanan ve nefroloji polikliniğimizde izlemi süren donörlerin sosyodemografik özelliklerinin yanında sağlık kaygı düzeylerini ve yaşam kalitelerini belirlemeyi; ve bunları etkileyebilecek etmenleri saptamayı amaçladık. Bu sayede transplantasyondan sonra oluşabilecek psikososyal sorunları incelemek, transplantasyonun vericilerde yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak, daha nitelikli ruh sağlığı hizmeti verilmesini ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi uygulamalarına katkıda bulunmayı sağlayabilir. Atatürk Üniversitesi Organ Nakli Birimi'nde transplantasyon amaçlı tek taraflı nefrektomi uygulanan, Erzurum veya çevre illerde yaşayan 30 donör çalışmaya katıldı. Donörlerin sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra, yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa form -36 (SF-36) isimli ölçek kullanıldı, bu ölçekten elde edilen puanlar daha önce Türk toplumu için standardize edilmiş değerler ile karşılaştırıldı. Sağlık kaygısı düzeyini değerlendirmek amacıyla hem donörlere hem sağlıklı gönüllülere Sağlık Kaygısı Envanteri (Haftalık Kısa Form) uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS (V.21) paket programı kullanıldı. Verilerin normallik testi Shapiro Wilk testi ile incelendi. Normal dağılım gösteren verilerin analizi için grup karşılaştırmalarında bağımsız iki örnek t-testi kullanıldı. Kategorik verilerin analizi için Ki-kare analizi kullanıldı. Tüm sonuçların değerlendirilmesinde ise p<0.05 değeri, istatistiksel anlamlılık olarak kabul edildi. Böbrek donörlerinde Fiziksel Fonksiyon, Fiziksel Rol Güçlüğü, Ağrı, Sosyal Fonksiyon, Emosyonel Rol Güçlüğü alanlarında elde edilen ortalama değerler Türk Toplumu standart değerlerinin ortalamasından anlamlı oranda düşük bulundu. Genel Sağlık, Vitalite ve Mental Sağlık alanlarında donörler ile Türk toplumu standart değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı. Sağlık kaygısı sağlıklı gönüllülerle karşılaştırıldığında donörlerde anlamlı oranda yüksek bulundu. Bizim örneklemimizdeki çalışmada elde edilen bulgular donörlerde yaşam kalitesinin genel olarak Türk toplumu standart değerlerinin altında olduğunu ve donörlerde sağlıklı gönüllü grubuna göre daha yüksek sağlık kaygı düzeylerinin olduğunu gösterdi. Bu nedenle nakil öncesi ve sonrası dönemde donörlerin sosyal ve psikiyatrik desteğin artırılması ve gelecek araştırmalarla donörlerin yaşam kalitesini artıracak etmenlerin tespit edilmesi, donörlerin daha refah bir yaşam sürdürmesini sağlamakla birlikte böbrek bağışı yapmayı planlayan donör adaylarının sayısının artmasını da sağlayabilecektir.