Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının yol yapımında kullanılabilirliğinin incelenmesi: Erzurum örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NAZLI ŞEN
Danışman: Zeynep Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında Erzurum İli'nde meydana gelen inşaat atıkları türleri ve miktarları değerlendirilerek hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıklarının geri dönüşümü ile elde edilen malzemelerin karayolu yapımında kullanılabilirliği literatürdeki örnek çalışmalar üzerinden incelenmiştir. Yöntem: Erzurum İl sınırları içerisinde 2018, 2019 ve 2020 yıllarında açığa çıkan hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıklarının miktarları ve türleri Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nden elde edilmiş ve yıllar içerisindeki değişimi incelenmiştir. Literatürde yapılmış örnek çalışmalar ve Karayolları Teknik Şartnamesi (2013) standartları göz önünde bulundurularak inşaat atıklarının karayolu yapımında kullanılabilmesi için gerekli laboratuvar deneyleri belirlenmiştir. Geri dönüştürülmüş inşaat yıkıntı atıklarına olan potansiyel talep ve karayolu yapım maliyeti hesaplamaları yapılarak bu atıkların yol yapımında kullanılabilirliğinin önemi ortaya koyulmuştur. Bulgular: Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından kontrollü bir şekilde toplanan ve özel depolama sahasında bertaraf edilen hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıkları için geri kazanım, yeniden kullanım veya geri dönüşüm oranları ile ilgili herhangi bir veriye ulaşılamamıştır. Bu nedenle bu atıkların döngüsel ekonomi modeli içerisinde geri dönüşümü veya geri kazanımı ile sürdürülebilir bir şekilde değerlendirilmesi için yeni projelere ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Ayrıca yol yapım maliyetlerinin büyüklüğü göz önüne alındığında, belirli oranlarda geri dönüştürülmüş inşaat yıkıntı atığının yol temellerinde kullanımı ile maliyetlerin önemli ölçüde düşürüleceği; Erzurum İli'nde açığa çıkan hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıklarının bu talebi karşılayabileceği belirlenmiştir. Sonuç: Erzurum ilinde üretilen inşaat atıklarının herhangi bir geri dönüşüm ya da geri kazanım işlemlerine tabi tutulmadan özel depolama sahalarında bertaraf edildiği belirlenmiştir. Karayolları teknik Şartnamelerinde belirlenen standartları sağlamak koşulu ile, inşaat atıklarının çeşitli laboratuvar deneyleri ile karayolu dolgu tabakasında hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atıklarının tamamının kullanılmasının uygun olduğu; ama alt temel tabakası ve plent-mix tabakalarında belli oranlarda inşaat yıkıntı atıkları, belli oranlarda ise kalker agrega kullanılarak geri dönüşümü ve yeniden kullanımı sağlanabilmektedir.