Otizm spektrum bozukluğunun bağırsak bakteri florası (mikrobiyota) ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, ÇOCUK RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM YİTİK
Danışman: Onur Burak DURSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), prevalansı tüm dünyada giderek artan, kesin bir etiyolojisi ve etkili bir medikal tedavi yöntemi henüz bulunmamış çocukluk çağı nörogelişimsel bozukluklarından biridir. Eş tanı oranının sıklığı, hastalığın kronik gidişatı, tanı alan çocukların ebeveynlerinin toplumda veya günlük hayatta yaşadığı maddi ve manevi zorluklar OSB'yi önemli bir halk sağlığı sorunu haline getirmiştir. Hastalığın etiyolojisine ve tedavisine yönelik artan bilimsel çalışmalar, son zamanlarda Bağırsak-Beyin-Mikrobiyota aksı üzerine odaklanmıştır. Bu çalışmada amacımız, otizm etiyolojisinde suçlanan bu aksın, bağırsak mikrobiyota kompozisyonu ve kan parametreleri ile incelenmesi ve otizm tanısı olmayan kardeşler ile sağlıklı kontroller arasındaki farkların belirlenmesidir. Yöntem: Çalışmamız 4-12 yaş arası OSB tanısı alan 30 çocuk, bu çocukların OSB tanısı almayan çalışmaya dâhil edilme ölçütlerini karşılayan 30 kardeş ve 30 sağlıklı kontrol olmak üzere 3 gruptan oluşmaktadır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi(DAWBA) ve Gastrointestinal Semptom Şiddet İndeksi(GSI) doldurulmuş ve DSM-V tabanlı klinik görüşme yapılmıştır. Ayrıca, çalışmaya katılın OSB tanılı olgulara klinisyen tarafından CARS uygulanmıştır. Çalışmaya katılan tüm çocuklardan, alana ilişkin yazında bildirilen usule göre venöz kan örneği ve gaita numunesi alınmıştır. Serum örneklerinde LBP ve s-CD14 düzeyleri, gaita numunesinde ise kalprotektin düzeyi ELISA yöntemi ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların bağırsak mikrobiyota kompozisyonu ise real-time PCR yöntemi ile incelenmiştir. Bulgular: OSB'li grubun ve kardeş grubunun bağırsak mikrobiyota içerik ve sayısının birbirine benzediği ancak kontrol grubundan farklı olduğu görülmüştür. Her üç grup incelendiğinde, sağlıklı kontrollerin genel bakteri sayısının, Firmicutes şubesinin ve Bifidobacterium alt türünün diğer iki gruptan anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edildi (sırasıyla p=0,001/p=0,008/p=0,000). Çalışmamızda OSB'li olgularda gastrointestinal semptomların daha sık görüldüğü ve GSI puanları ile CARS toplam puanı arasında orta düzeyde pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır(r=0,512/p= 0,004). LBP ve s-CD14 değerleri en yüksek kardeş grubunda ölçülmüş olup, istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (sırasıyla p=0,000; p=0,000). Fekal kalprotektin medyan değeri, gruplar arasında anlamlı fark göstermez iken (p=0,951); en yüksek medyan değer kardeş grubunda, en düşük medyan değer ise kontrol grubunda belirlenmiştir. Ayrıca, fekal kalprotektin ve s-CD14 ile CARS toplam puanı arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=0,369/p=0,049; r=0,407/p=0,026). Sonuç: Çalışmamız beyin-bağırsak aksının önemli bir parçası olan bağırsak mikrobiyotasının otizm etiyolojisindeki rolünü araştırmıştır. Elde edilen veriler, otizm etiyolojisinde doğrudan bir sebep olamayacağını, hastalığa eşlik eden komorbid durumların etiyolojisinde etkili olabileceğini düşündürmüştür. Genetik yatkınlık, çoğul çevresel faktörler ve epigenetik mekanizmalar gibi multifaktoriyel etmenlerin birlikte bu sürece katkı sağladığı görüşü desteklenmiştir. Altta yatan mekanizmaların ve ilişkilerin tespit edilmesi için kardeş grubunun da yer aldığı geniş örneklemli ileri çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Mikrobiyota, İnflamasyon, İntestinal permeabilite, LBP, s-CD14, fekal kalprotektin