IĞDIR İLİ MEYVE BAHÇELERİNDE AKDENİZ MEYVE SİNEĞİ (Ceratitis capitata (Wiedemann, 1824) (Diptera: Tephritidae))'NİN POPÜLASYON GELİŞİMİ, YOĞUNLUĞU VE BULAŞIKLIK ORANININ BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDİNÇ TAMER
Danışman: Erol Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, Akdeniz meyve sineği [Ceratitis capitata Wied. (Diptera: Tephritidae)]'nin ergin popülasyon gelişimi ve kültür bitkilerindeki zarar oranını belirlemek amacıyla 2021 yılında Iğdır ili Merkez ilçeye bağlı köylerde elma, armut, şeftali ve nektarin bahçelerinde yürütülmüştür. Yöntem: Zararlının popülasyonu bölgeyi temsilen Bayraktutan, Çalpala, Kuzugüden ve Küllük köylerinde birer meyve bahçesinde feromon ihtiva eden delta tuzak + McPhail tipi tuzaklar kullanılarak takip edilmiştir. Bahçelere yerleştirilen tuzaklar yerden 1.5 – 2 m yükseklikte ağaçların dışa bakan dallarına güney-güney doğu istikametine yerleştirilmiştir. Tuzaklara yakalanan erginlerin sayımı 5 Eylül 2021 ile 21 Kasım 2021 tarihleri arasında haftada bir kez yapılmıştır. Meyvelerdeki zarar oranı erginlerin tuzaklarda görülmeye başladığı tarihten itibaren 2 haftada bir bahçelerden rastgele seçilen 50 elma, şeftali veya nektarin meyveleri incelenerek belirlenmiştir. Bulgular: Akdeniz meyve sineği ergin popülasyonunun en yüksek seviyesi 24 Ekim 2021 tarihinde kayıt edilmiştir. İlk erginler 5 Eylül tarihinde görülmüştür. Zararlı popülasyonu 24 Ekim tarihinde tuzak başına en fazla yoğunluğa 200 ergin/hafta ile ulaşırken, 14 Kasım tarihinde 73 ergin/hafta ile ikinci en yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaşıldığı tespit edilmiştir. Bayrakatutan lokasyonunda %17,6, Çalpala lokasyonunda %12, Kuzugüden lokasyonunda %8,4 ve Küllük lokasyonunda %18,4 oranında zarar tespit edilmiştir. Sonuç: Iğdır ilinde meyve bahçelerinin eylül-kasım ayları arasında Akdeniz meyve sineği tarafından bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Bahçelerde zararlıya karşı Entegre mücadele programları dâhilinde mücadele yapılması, zararlının Iğdır ilinde biyolojisinin tespiti ve yeni alanlara yayılmasının engellenmesi, bölge üreticilerinin zararlıya karşı bilinçlendirilerek zararlı ile mücadele için yeni çalışmalara gereksinim olduğu değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Akdeniz Mevye Sineği, Popülasyon Gelişimi, Yoğunluğu, Bulaşıklık Oranı, Iğdır