Udi hindi tozu su ekstraktının anksiyolitik, sirkadiyen düzenleyici etkisi ve gelecek nesiller üzerindeki etkileri; zebra balığı modellemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Nanobilim ve Nanomühendislik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM KANKAYNAR
Danışman: Saltuk Buğrahan Ceyhun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında; COVID-19'un da başlamasıyla birlikte dünya çapında en yaygın psikiyatrik semptomlardan biri olan anksiyetenin artışı sonucunda alternatif tedavi olarak udi hindi tozu ekstraktının, allopatrik avcı kaynaklı zebra balığı modeli üzerinde anksiyolitik ve sirkadiyen ritim düzenleyici etkisinin incelenmesi ve aynı zamanda zebra balıklarında davranışsal biyokimyasal morfolojik parametreler incelenerek udi hindi tozu ekstraktının bu balıklardan alınan yeni nesilde de etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, yetişkin zebra balıkları 3 hafta ve 8 hafta boyunca 10 ppm ve 100 ppm udi hindi tozu içeren diyetlerle beslendi. Zebra balığı, udi hindi tozunun anksiyolitik etkisini test etmek için oscar balığı kullanılarak avcı stresine maruz bırakıldı. Süre sonunda avcı stresine maruz kalan zebra balıkları anksiyete ve sirkadiyen testlerine tabi tutuldu. Zebra balığı beyinlerinde BDNF ve 5HT4-R proteinlerinin histopatolojik değerleirmesi ve immünofloresan analizleri yapıldı. Ayrıca zebra balığından yavru alınarak bir sonraki nesil üzerindeki etkileri morfolojik değişimler, davranış analizleri yapılarak incelenmiştir. Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre, zebra balıklarında allopatrik avcısı kırmızı kaplan oscar balığı ile stres maruziyeti sonucunda anksiyojenik etkisinin olduğu ve udi hindi tozu ekstraktının, kaygı benzeri davranışlar ve uygulanan yırtıcı stresin tetiklediği bozulan sirkadiyen ritim üzerinde iyileştirici etkisinin olduğu gözlemlendi. İlginç bir şekilde, negatif kontrol grubu ile karşılaştırıldığında maternal yırtıcı stresin etkisinin larvalarda daha kısa boy, daha küçük göz çapı, artmış perikardiyal ödem ve total vücut malformasyonu ile sonuçlandığı görüldü. Udi hindi tozu ile beslenen zebra balıklarından alınan yavrularda da yırtıcı stres kaynaklı değişiklikleri önlediği gözlemlendi. Sonuç: Daha önceki çalışmalarda oscar balığının (Astronotus ocellatus) zebra balıkları üzerinde anksiyojenik etkisi ve farklı bitki ekstraktlarının farklı metodlarla denendiğinde anksiyolitik etkisi gösterilmiştir. Çalışmamız COVID-19'un da başlamasıyla oluşan stres sonucunda yaygın hale gelen anksiyetenin iyileştirilmesi için alternatif tedavi olarak udi hindi ekstraktı kullanımının önemini ortaya koymuştur. Sonuçlara göre udi hindi tozu diyetiyle 8 hafta boyunca beslenmenin daha yararlı etkisi olduğu da görülmektedir. Ek olarak, udi hindi tozu ile ilgili yeterince çalışma yapılmaması ile birlikte yararlı etkisiyle ilgili bilgileri geliştirmek kullanımını teşvik etmek için daha fazla çalışmalara ihtiyaç vardır.