Erzurum il merkezinde çalışan pratisyen hekimler ile 20 yaş ve üzeri kişilerin akılcı ilaç kullanım boyutları ve etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKŞAN ÇALIKOĞLU
Danışman: Serhat Vançelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:IVÖZETBu çalışmada Erzurum il merkezinde çalışan pratisyen hekimler ile 20 yaş veüzeri kişilerde akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi ve etkileyen faktörlerinsaptanması amaçlanmıştır.Hekimlerin % 53.3'ü erkek ve % 46.7'si kadın olup ortalama hizmet süresinin6.31 ± 3.5 yıl olduğu belirlenmiştir. Hekimlerin üçte birinin mezuniyet sonrasındailaçlarla ilgili herhangi bir eğitim almadığı ve en sık alınan eğitim programı ise ilaçfirması etkinliği olmuştur. İlaçların endikasyonu ve kontrendikasyonu konusundakendilerini yüksek oranda yeterli görürken, biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilikkonusunda kendilerini yetersiz olarak görmektedirler.Reçete yazımını şekillendiren en önemli faktörler olarak mezuniyet sonrasındaokuma ve ilaç firması tanıtımları saptanmıştır. Reçete yazımında bir sorunlakarşılaşıldığında hekimler en sık ilaç rehberlerine başvurmaktadır. Hekimlerden en sıkağrı kesicileri reçete etmeleri talep edilmiştir. Yaş, sosyal güvence ve satın alma gücühariç diğer anamnez bilgilerini her zaman alan hekimlerin ortalama muayene süresidiğer gruplardan önemli düzeyde yüksektir. Yine ilaç fiyatı hariç hastalara her zamanilaç bilgisi veren hekimlerin ortalama muayene süresi diğer gruplardan yüksektir.20 yaş üzeri kişilerin % 46.8'inin erkek, % 53.2'sinin kadın olduğu ve yaşortalamasının 39.93 ± 14.0 olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların üçte ikisi evde yedekilaç bulundurduklarını belirtmiştir. Eczaneden en fazla reçetesiz alınan ilaç grubu ağrıkesicilerdir. Katılımcıların % 42.6'sı reçete edilen ilaçların kullanımı hakkındabilgilendirilmemektedir.Ortalama aylık gelir ile eczaneden reçetesiz ilaç alma yüzdesi arasında negatifyönde korelasyon saptanırken, ortalama aylık gelir ile eczaneden ilaçların zamanındaalma yüzdesi arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Eğitim düzeyi ve ortalamaaylık gelir arttıkça akılcı ilaç kullanım davranış bileşenlerinin tümünü uygulamayüzdesinin önemli düzeyde arttığı saptanmıştır. Sonuç olarak Erzurum İl Merkezi'ndeçalışan pratisyen hekimlerin ve erişkin nüfusun akılcı ilaç kullanımı kriterleriniuygulama konusunda önemli eksikliklerinin olduğu belirlenmiştir.