Karakalpak Atasözleri (Türkiye Türkçesindeki Karşılıkları ve Cümle Yapıları)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FADİME YÜCEL

Danışman: Süleyman Efendioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Karakalpakistan İlimler Akademiyası Komisyonunca hazırlanan ve 1978 yılında Nukus'ta basılan "Karakalpak Folkloru" külliyatının dördüncü cildinde yer alan "Karakalpak Atasözleri" Türkiye Türkçesine aktarılmış ve cümle yapıları incelenmiştir. Çalışma ana hatlarıyla dört kısımdan oluşmaktadır. "Giriş" kısmında; çalışmanın amacı, önemi, yöntemi, özgün değeri vs. izah edilmiş ve Karakalpak Türkleri hakkında genel bilgiler (adlandırma, dil, tarih, coğrafya, iklim, nüfus vb.) verilmiştir. Ayrıca bu kısımda Karakalpak atasözleri ile Türk atasözleri çeşitli yönleriyle tanıtılmaya çalışılmıştır. "Birinci Bölüm" olan dil incelemesi kısmında cümle türleri üzerine genel bilgiler verilip Türkiye Türkçesi ile Karakalpak Türkçesinde yer alan ortak atasözlerinden örnekler sunulmuştur. "İkinci Bölüm"de Karakalpak atasözleri, cümle yapısı açısından incelenerek örnek cümle tahlilleriyle birlikte tablolar hâlinde sıralanmıştır. "Metin" bölümünde "Karakalpak Folkloru" külliyatının içinde yer alan "Karakalpak Atasözleri", hem transkripsiyonlu biçimleri hem de Türkiye Türkçesine aktarmaları ile birlikte okuyucuların istifadesine sunulmuştur. Çalışmanın "sonuç" kısmında, dil incelemeleri neticesinde tespit edilen veriler ve istatistiki değerlendirmeler yer almaktadır. Yararlanılan yayınların listesi ise kaynakça bölümünde dikkatlere sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Karakalpak Türkleri, Karakalpak Atasözleri, Dil İncelemesi, Cümle Yapıları, Folklor ve Edebiyat.