Erzurum Atatürk Üniversitesi öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı ve beden kitle indeksi düzeyini etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ULAŞTEPE
Danışman: Serhat VANÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite pek çok kronik hastalık için risk faktörüdür. Obezitenin önlenmesinde sağlıklı beslenme alışkanlığının kazanılması, bunun için de beslenme okuryazarlığı önemlidir. Bireylerin bu yaşlarda beslenme okuryazarlığı düzeylerinin yükseltilmesi, sağlıklı beslenme alışkanlığının kazanılması ile birlikte ileri yaşlarda ortaya çıkacak obezite ve buna bağlı sağlık sorunlarının azaltılmasını sağlayacaktır. Bu çalışmada da Atatürk Üniversitesi öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı (BOY) ve beden kitle indeksi (BKİ) düzeyini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma 2023-2024 yılları arasında Atatürk Üniversitesi'ndeki 965 lisans öğrencisinde yürütüldü. Verilerin toplanması için kişisel bilgi formu, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) olmak üzere dört bölümden ve 61 sorudan oluşan bir anket formu kullanıldı. BKİ hesaplanması için tarafımızca boy ve kilo ölçümü yapıldı. Bulgular: Katılımcıların %59'u kadın, %41'i erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 21.16 ± 2.11 idi. Kadın öğrencilerin BKİ ortalamaları 21.9±3.4 iken erkeklerin 23.9±3.6 idi. Öğrencilerin %24.1'i fazla kilolu veya obezdi. BKİ düzeyleri erkeklerde, sigara ve alkol kullananlarda ve beslenme eğitimi alanlarda daha yüksekti. Öğrencilerin %12.1'inin BOY yeterli düzeyde değildi. YBOYDA puanları kadınlarda, sağlık bilimleri öğrencilerinde, aylık gelirini yeterli bulanlarda ve beslenme eğitimi alanlarda daha yüksek olmakla birlikte; sigara ve alkol kullananlarda daha düşüktü. Öğrencilerin BKİ ile BOY düzeyleri arasında ise anlamlı bir ilişki tespit edilemedi. Sonuç: Erzurum ilindeki lisans öğrencilerinin beslenme okuryazarlığı düzeyleri çoğunlukla yeterli olmasına rağmen obezite sıklığı yüksek bulunmuştur. Eğitimin davranışa yansıtılması ve obezitenin önlenmesi için çeşitli girişimlerde bulunulması ve bunun sebeplerinin daha net anlaşılabilmesi için kapsamlı çalışmalar yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: beden kitle indeksi, gıda okuryazarlığı, lisans öğrencileri, obezite, fazla kiloluluk