Ergenlerde obsesif kompulsif belirtileri azaltmaya yönelik BDT temelli psikoeğitim uygulamasının geliştirilmesi ve etkililiğinin incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA KERİM ŞİMŞEK
Danışman: İsmail Seçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada ergenlerde obsesif kompulsif bozukluk (OKB) belirti düzeylerini azaltmaya yönelik bilişsel davranışçı terapi (BDT) temelli bir psikoeğitim uygulamasının geliştirilmesi ve geliştirilen bu uygulamanın etkililiğinin karma yöntem çalışmasıyla test edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel uygulama içerisine üç farklı zamanda nitel verilerin eklendiği gömülü karma desen kullanılmıştır. Deneysel çalışma 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Yozgat ili Yerköy ilçesinde bulunan iki farklı ortaöğretim kurumunun 9,10,11 ve 12. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler ile gerçekleştirilmiştir. Örnekleme sürecinde ilk olarak küme örnekleme yoluyla çalışmanın yürütüleceği ortaöğretim kurumları belirlenmiştir. Ardından bu okullarda OKB belirtileri yüksek olan 30 öğrenci ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilerek deney ve kontrol gruplarına dâhil edilmiş ve araştırma sürecinde geliştirilmiş olan BDT temelli psikoeğitim uygulaması deney grubu ile 12 hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde nitel verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz yöntemleri, nicel verilerin analizinde ise normallik analizleri, bağımlı örneklemler için t testi ve Tek Faktörlü Kovaryans Analizi uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgularda BDT temelli müdahale uygulamasının etkisizleştirme boyutu haricinde OKB belirtilerinin azaltılmasında etkili bir yaklaşım olduğu ve uygulama esnasında elde edilen dokümanlar ile uygulama sonrasında yapılan görüşme süreçlerinin analizinden elde edilen bulguların nicel yöntemlerle elde edilen bulgularla örtüştüğü ve nitel bulguların nicel bulguları yeterli düzeyde destekleyip açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda uygulanmış olan bilişsel davranışçı terapi temelli OKB belirtileri psikoeğitim programının ergenlerde etkisizleştirme boyutu dışında OKB belirti düzeylerini azaltmada etkili bir müdahale yaklaşımı olduğu ve nitel bulguların da bu durumu desteklediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, bilişsel davranışçı terapi, ergen, psikoeğitim, gömülü karma desen