Geleneksel Ağaç Baskı Resim Sanatı ile Türk Kumaş Desenlerine Güncel Bir Yaklaşım: Doğal Boya Uygulamalı Kumaş Baskı Tasarım Çalışması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat Kuramı Ve Eleştiri Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Alara Nur KESKİN

Danışman: Fazlıhan Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmanın amacı, Anadolu'da var olan ağaç baskı yöntemi ile Japon ağaç baskı resim sanatında elde edilen boya yöntemi kullanarak Türk desenleri ile doğal kumaşlar üzerine doğal boya ile baskı yapmaktır. Ayrıca, bitkilerden elde edilen doğal boyaların farklı mordanlar ile sonuçlarının analiz edilmesi ve bir giysi koleksiyonuna uyarlanması amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmada, baskı uygulama sürecinde geleneksel yazmacılık sanatı, boya oluşturmada ise Japon ağaç baskıcılıkta kullanılan çökeltme işlemi yöntem olarak belirlenmiştir. Boyarmadde oluşturma sürecinde bitkisel kaynak kullanılarak hazırlanan baskı boyaları, 3 farklı doğal kumaş üzerine uygulanmıştır. Elde edilen baskı numuneleri, giysi formuna dönüştürülmüştür. Bulgular: Çalışma neticesinde, 4 farklı bitki ile hazırlanan baskı boyasının, çeşitli mordan madde ve kumaş türleri üzerinde belirgin farklılıkları gözlemlenmiştir. Ayrıca elde edilen baskı numunelerinden oluşturulan giysi koleksiyonu ise, iki farklı kültürlerde yer edinmiş ağaç baskı sanatının sentezinin sanatsal bir ifadesi olmuştur. Sonuç: Çalışmanın sonucunda, doğal boya ile yapılan baskı uygulamalarının haslık değerlerinin orta-iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiş, SEM görüntüleri ve SEM-EDX analizlerinden baskıların kalite açsından uygulanabilir olduğunu anlaşılmıştır. Geleneksel yöntem ile üretilen baskıların giysi formuna dönüşmesi, kültürel sürdürülebilirliğin çağdaş tasarım yöntemleri ile yeniden hayat bulmasına katkı sunmuştur.