Erzurum/İspir İlçesinde Geleneksel Ev Mimarisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAZİYE ÇİĞDEM ÖRNEK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zerrin KÖŞKLÜ
Özet:"Erzurum/İspir İlçesinde Geleneksel Ev Mimarisi" konulu bu çalışmada araştırma kapsamına alınan evler, plan, mimari ve süsleme özellikleri açısından ele alınmıştır. İspir ilçe merkezi ve merkeze bağlı 101 köye (mahalleye) gidilerek tescilli ya da tescilsiz toplam 140 ev/konak tespit edilmiştir. Kayıt altına alınan bu evlerden bölgesel özellikleri bünyesinde barındıran 30 evin planları çıkarılmış, geleneksel evler fotoğraflarıyla birlikte katalog bölümünde ayrıntılıca anlatılmıştır. Bu evlerin Türk Ev Mimarisi'ndeki yeri, farklı yerleşim yerlerinde bulunan fakat aynı özelliklere ve tipolojiye sahip örneklerle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sahasında, Doğu Anadolu Bölgesi'ne has tandırevi ve çevresinde gelişen tipolojiye uygun tek katlı evler tespit edildiği gibi, alt katında tandırevi ve üst katında yaşam alanları bulunan çok katlı evler de bulunmaktadır. Sadece tandırevi ve etrafındaki hizmet birimlerinden oluşan ve günümüze kadar ulaşan evler XVIII. yüzyıl sonunda yapılan evlerdir. Tek katlı, düz damlı olan bu evler zamanla ekonomik ve sosyal şartlar ile beraber değişmiştir. İspir geleneksel evlerinde ana unsur olan sofa ve sofa etrafında gelişen evler çoğunluktadır. Sofanın olup olmamasına ya da bulunduğu konuma göre sofasız, iç sofalı ve dış sofalı plan tipine ait evler ise bir, iki veya üç katlı olarak yapılmıştır. İçinde yaşayan ailelerin büyüklüğüne ve ekonomilerinin gücüne göre şekillenen bu çok katlı evler genel olarak XIX. yüzyıl ve XX. yüzyılın başlarına tarihlendirilen evlerdir. Bu evler, Geleneksel Türk Evi özelliklerinin yanı sıra bölgesel özellikler ile harmanlanarak mimariye kazandırılmıştır.