Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA KARACA
Danışman: Abdullah Kaplan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Örüntüler matematiğin temel yapı taşlarından birisidir. Örüntüler ile bireylerde; genelleme, ilişki kurma, problem çözme, akıl yürütme, değişken kavramı, fonksiyonel ve cebirsel düşünme gelişir. Çocukların her anlamda birçok beceriyi kazanmasını sağlar. Bu nedenden dolayı çok büyük bir önem taşımaktadır. Tüm bu durumlar dikkate alınarak örüntüler konusundanki çalışmalar incelenmiştir. Bu araştırmada; örüntü, örüntü genelleme, örüntüsel ilişki belirleme, öğretim programında örüntünün yeri, bireylere kazandırdığı beceriler, öğretmen ve öğrenciler açısından örüntülerin ne anlam ifade ettiği gibi unsurlar göz önüne alınmıştır. Bu kriterlere uygun inceleme yapılmıştır. Elde edilen sonuçlardan yola çıkarak; matematiğin temel konularından örüntüler ile ilgili eksik veya yanlış olan kısımların belirlenmesi, konunun kavramsal anlamda daha iyi anlaşılmasını sağlamak amaçlanmıştır. Bir konu ile ilgili araştırma yaparken, karşımıza farklı birçok kaynak çıkmaktadır. Konu ile ilgili varolan çalışmaların incelenerek bir araya getirilmesi, benzer ve farklı yönlerinin ele alınacak olması; tek tek farklı kaynakların incelenmesi yerine bir kaynaktan araştırma yapılmasını sağlayacaktır. Bu çalışma sayesinde örüntülerle ilgili yapılan çalışmalar incelenecektir. Konu ile ilgili araştırma yapacak kişiler için de kaynakların özeti gibi olacaktır. Araştırma yapacak bireylerin yararlanabileceği kaynakları da göstermiş olacaktır. Hemen yapılması gereken araştırmaları da hızlandırmış olacaktır. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez deseni kullanılmıştır. YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin, Google Scholar ve Google Akademik veri tabanlarında yer alan 2004–2024 yılları arasındaki 27 Türkçe makale belirlenen ölçütler doğrultusunda incelenmiştir. Çalışmalar; araştırma modeli, örneklem türü ve büyüklüğü, veri toplama araçları, veri analizi teknikleri ve ulaşılan sonuçlar açısından betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Kodlama süreci üç uzman tarafından yürütülmüş, temalar ortak görüşle oluşturulmuştur. Bulgular: İncelenen makalelerin büyük bölümünde nitel durum çalışması ve içerik analizi yöntemlerinin kullanıldığı; örneklemlerin genellikle ilköğretim öğrencileri ve öğretmen adaylarından oluştuğu; veri toplama aracı olarak açık uçlu sorular, gözlem ve görüşmelerin tercih edildiği belirlenmiştir. Çalışmalarda, öğrencilerin örüntü ve genelleme becerilerinde kavramsal eksiklikler bulunduğu, öğretmenlerin pedagojik alan bilgisinin belirleyici olduğu, öğretim programı ve etkinlik tasarımlarında somut modellemeye dayalı yaklaşımların başarıyı artırdığı saptanmıştır. Sonuçlar: Örüntülerin matematiksel düşünme, cebirsel genelleme ve fonksiyonel düşünmenin gelişiminde temel bir araç olduğu; ancak uygulamada öğrencilerin ilişki kurma ve genelleme yapmada zorlandıkları görülmüştür. Bu nedenle öğretim programlarında örüntü ve genelleme becerilerine erken yaşlardan itibaren sistematik biçimde yer verilmesi, öğretmen eğitimlerinde örüntü temelli etkinliklerin artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: aritmetik, cebir, genelleme, matematik, meta-sentez, öğretim programı, örüntü.