Çaşırın ( Ferula orientalis L. )esansiyel yağı ile farklı ekstraktlarının antioksidan, antimikrobiyal ve in vitro nöroprotektif aktivitelerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF FEYZA TOPDAŞ
Danışman: Memnune Şengül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Apiaceae familyasından yenilebilir yabani bir bitki cinsi olan Ferula, aynı zamanda aromatik bileşimi ve tıbbi özellikleri ile de dünya çapında tanınmaktadır. Bu çalışmada, Doğu Anadolu Bölgesi halkı tarafından yaygın şekilde tüketilen Ferula orientalis L. salamurasının hidrodistilasyon yöntemiyle elde edilen esansiyel yağı ve liyofilize salamuranın klasik ve ultrasonik yöntemlerle elde edilen su, etanol: su, metanol: su, kloroform ve n-hekzan ekstraktları üzerinde çalışılmıştır. DPPH• ve ABTS•+ radikali giderme aktiviteleri ile Cu+2 iyonları indirgeme kapasitesi verileri, esansiyel yağın en yüksek antioksidan aktiviteye (sırasıyla; 50,040 µg/ml; 80,777 µg/ml ve 0,530) sahip olduğunu göstermektedir. Tespit edilen en yüksek toplam fenolik ve flavonoid madde miktarları ultrasonik metanol: su ekstraktına aittir (sırasıyla;117,222 mg GAE/g ekstrakt ve 21,325 mg KE/g ekstrakt). Ekstraktların LC-MS/MS ile tespit edilen fenolik bileşenleri arasında klorojenik asit ve diosmin majör bileşenler olarak tespit edilmiştir. GC-MS ile uçucu yağda ana bileşikler olarak α–pinen (%20,55), osimen (%18,83), terpinolen (%7,63), D-limonen (6,19), β-karyofilen (%5,44), bornil asetat (%5,28) saptanmıştır. ICP-MS ile belirlenen minaral madde kompozisyonuna göre, ultrason uygulamasının ekstraktlara mineral madde geçişini belirgin şekilde artırdığını göstermiştir (p<0,01). Ekstraktlar ve esansiyel yağda, kuyu difüzyon yöntemi ve MİK testi ile belirlenen antimikrobiyal aktivite değerleri mikroorganizmalara göre değişen zayıf ya da orta derecede aktiviteyi göstermektedir. En yüksek antimikrobiyal aktivite Streptococcus mutans'a karşı etanol: su ekstraktlarında (31,25 µg/ml) belirlenmiştir. Korteks nöronları kullanılarak saptanan glutamat indüklü nörotoksisite verileri, esansiyel yağın nöroprotektif etkisinin belirgin şekilde yüksek olduğunu göstermiştir. Bu araştırma, salamura Ferula orientalis L., esansiyel yağı ve ekstraktlarının mineral madde kompozisyonu, antimikrobiyal aktivitesi, in vitro nöroprotektif aktivitesinin belirlenmesi açısından ilk olma özelliği taşımaktadır.