Hz. İbrahim Kıssası Bağlamında Motivasyon Olgusu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sümeyye Dindaroğlu

Danışman: Esra Hacımüftüoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma insanoğlunun kendi hayat mücadelesinde sıklıkla karşılaştığı yaşama sevincinin kalmaması, yaşamın amacından uzaklaşma ve eyleme geçememe gibi sorunların çözümü için bir çıkış yolu olarak gösterilen motivasyon kaynaklarının Kur'an-ı Kerim ve özellikle Hz. İbrahim örnekliğinde ele alınmasını amaçlamaktadır. İnsan psikolojisi ve davranışları üzerinde oldukça önemli olan motivasyon kaynaklarının Kur'an-ı Kerim'deki izlerini sürerken bu konuda çocukluğundan yaşlılığına kadar hayatının çeşitli evreleri anlatılan Hz. İbrahim'e dair kıssalar çalışmamız için yol gösterici olacaktır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma üzerine kuruludur ve tasviri anlatım yöntemi benimsenmiştir. Kaynak kullanımı açısından ise Kur'an-ı Kerim temel kaynak olarak kullanılmakla birlikte giriş bölümündeki kavramsallaştırma için interdisipliner bir yaklaşımla psikoloji biliminin kaynaklarına yer verilirken birinci ve ikinci bölüm için temel tefsir kaynakları referans alınmıştır. Çalışmanın planına gelince giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde motivasyon kavramına genel bir bakış, motivasyonun tanımı, batılı ilim adamlarının ve İslam alimlerinin bu konuyla ilgili görüşleri belirtilmekte, motivasyonun önemi ve dinin motivasyonla olan ilişkisine değinilmektedir. Birinci bölüm Kur'an-ı Kerim'den hareketle kişilerin fiillerini seçmede, devam ettirmede ve bu fiillerde kararlılık göstermedeki temel motivasyon kaynaklarının neler olduğunu incelemektedir. Bu bağlamda Kur'an-ı Kerim'de motivasyon kavramı doğrudan geçmediği halde çeşitli ayetlerde insanın istek ve ihtiyaçlarına değinildiği, Kur'an'ın insanı doğru davranışlara yönlendirmek üzere iman, irade, ahiret inancı gibi faktörleri motivasyon kaynağı olarak kullandığı görülmüştür. İkinci bölümde ise Hz. İbrahim'in hayatı ve kişiliği hakkında bilgi verilerek sosyal, duygusal ve iman-irade-akıl boyutuyla Hz. İbrahim örnekliğinin motivasyon ile ilgisi incelenmiştir.