İspir Sırakonaklar Yerleşimi Kırsal Mimarisinin İncelenmesi ve Kırsal Turizm Açısından Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELDA GAMZE YALÇINER
Danışman: Emriye Kazaz
Özet:Amaç: Son yıllarda ülkemizde ve dünyada kırsal alanların hızla göç vererek ıssızlaşmaya başlamasıyla, kırsal bölgedeki nüfusun korunmasıyla ilgili çalışmalar önem kazanmaya başlanmıştır. Kırsal nüfusun azalması; kırsal kimliği oluşturan kültürel, mimari ve doğal özelliklerin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada Erzurum'un İspir ilçesine bağlı Sırakonaklar Köyü mimari açıdan incelenerek, tanınmayan bölgenin turizme kazandırılıp yerel olarak kalkındırılması ve mimari değerlerinin korunarak gelecek nesillere aktarılması önerilmektedir. Yöntem: Öncelikle kırsal mimari, kırsal turizm kavramları üzerinde durularak literatür çalışması yapılmıştır. Sonra çalışma alanı olan Sırakonaklar Köyü'nün coğrafi, tarihi ve sosyo-ekonomik özellikleri aktarılmıştır. Geniş bir coğrafyaya yayılan Sırakonaklar Köyü içinde Cücebağ Mahallesi, sahip olduğu tarihi kilise ve köyün ilk mahallesi olması nedeniyle; Yoncalık mahallesi ise özgün kırsal konut dokusunun yoğun olması, muhtarlık ve sağlık ocağı gibi kamusal hizmetlerin bulunması sebebiyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Yapıların işlevleri, kullanım durumu ve kat sayısı gibi genel özelliklere ilişkin çeşitli analizler yapılarak mevcut durumları ortaya konulmuştur. Alan çalışması sırasında alınan rölöveler, fotoğraflar ve üç boyutlu modellerle köyün geleneksel konut mimarisi incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında Sırakonaklar Köyü'nün kırsal turizm potansiyelleri, değerleri ve sorunları ortaya konularak bölgenin turizme kazandırılması için öneriler yapılmıştır. Bulgular: Sırakonaklar Köyü'nün yerleşim ve kırsal mimari özellikleri incelenerek kırsal turizm açısından potansiyelleri ortaya konulmuştur. Bölgenin kırsal turizme yönelik değerleri incelenerek olumlu-olumsuz özellikleri değerlendirilmiş; bölgeyi kırsal turizme kazandırmaya yönelik önerilerde bulunulmuştur. Sonuç: Kırsal bölgeleri kalkındırarak kimlik kazandıran değerleri koruma altına almak kırsal alanlardaki mimari ve kültürel kimliğin sürdürülebilir olması adına önemlidir. Kırsal turizm, Sırakonaklar Köyü değerlerinin korunması ve yerel kalkınmanın sağlanması için önemli bir araçtır. Anahtar Kelimeler: kırsal mimari, geleneksel konut mimarisi, İspir-Sırakonaklar Köyü, kırsal turizm, koruma, Erzurum