Ticaret kanalları arasındaki değişim temel alınarak tüketicilerin davranış değiştirme niyetleri üzerinde etkili olan faktörlerin itme çekme bağlama kuramı perspektifinden incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi, İşletme Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Orhan ÇELİKER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Üstün Özen
Eş Danışman: Mehmet Cem Bölen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma tüketicileri alışveriş tercihlerinde e-ticaretten sosyal ticarete iten ve çeken unsurları ortaya koymayı ve bu tercihlerinin e-ticaretin bir zayıflığının mı yoksa sosyal ticaretin benzersiz özelliklerinin mi bir sonucu olduğu sorusuna itme çekme bağlama kuramını (İÇBK) temel alarak cevap aramayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda teorik model olarak İÇBK kullanılmış, yöntem olarak da nitel ve nicel araştırma desenlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Bu kapsamda tüketicilerin e-ticaretten sosyal ticarete geçiş niyetlerini etkileyen faktörleri ortaya çıkarmak için öncelikle nitel yöntemden faydalanılarak elde edilen bulgular, literatürde konu ile ilgili yapılan çalışmalar ile harmanlanarak araştırma modeli ve ölçme aracı oluşturulmuştur. Ardından çalışma kapsamında geliştirilen araştırma modelini test etmek için nicel araştırma yöntemi benimsenmiştir. İtme çekme bağlama modeline uygun olarak geliştirilen ölçeklerin yer aldığı anket Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi'nde eğitim gören öğrencilere uygulanmış ve birtakım filtrelemeler yapıldıktan sonra elde edilen toplam 463 veri SmartPLS paket programı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, araştırma modelinde öne sürülen itme ve çekme faktörlerinin tüketicilerin e-ticaretten sosyal ticarete geçiş niyetlerini doğrudan etkilediğini göstermiştir. Modelde düzenleyici role sahip olan ve bağlama faktörü olarak anılan sosyal etki faktörünün itme ve çekme faktörlerinin gücünü etkilediği görülmüştür. Bir diğer bağlama faktörü olan riskten kaçınmanın ise itme ve çekme faktörleri üzerinde herhangi bir anlamlı etkisi bulunamamıştır. Araştırma sonuçları, İÇBK'da öne sürülen ilişkileri sosyal ticaret bağlamında doğrulaması ve İÇBK modelini farklı yapılarla inceleyerek değiştirme davranışına daha geniş bir perspektiften bakılmasını sağladığı için literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Ayrıca tüketicilerin çevrim içi alışverişte sosyal ticaret platformlarını kullanmak için hangi özellikleri önemli gördüğü de bu çalışma kapsamında ortaya konmuştur. Dolayısıyla çalışmanın hem araştırmacılara hem de sosyal ticaret alanında çalışan girişimci ve geliştiricilere değerli katkılar sunabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Ticaret, E-Ticaret, İtme Çekme Bağlama Kuramı, Değiştirme Niyeti