İsmâil Hakkı Halveti ve tefsir günlüğü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mehmet Akif Gözitok

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Selami ECE

Özet:

Tanzimat, I. ve II. Meşrutiyet dönemleri, Osmanlı Devleti'nin yenileşmesi, Batılılaşması ve başka medeniyetler karşısında öz kimliğini kaybetmesi açısından önemli bir dönüm noktasıdır. Zira bu dönem, her alanda Batılı anlamda yeniliklerin yapıldığı; Batı ile münasebetlerin zirveye ulaştığı; giyinişin, kuşanışın Batılı anlamda değiştiği; Batıda ortaya çıkan pek çok yeni düşünüş tarzının, Türk-Müslüman zihin yapısına uyup uymadığı gözetilmeden devşirildiği bir dönemdir. Bu çalışmamızla Osmanlı Devleti'nin bu son ve en kritik dönemlerine bizzat şahitlik eden Sultan Ahmed Camisi müezzini İsmail Hakkı Halvetî'nin günlük mahiyetindeki eserini inceleyerek dönemin sosyo-kültürel yapısını, ekonomisini, önemli tarihî olaylarını ve günlük hayatını eserden hareketle ortaya koymayı; dönemin din-devlet algısını birinci elden yazılmış bir eserden hareketle göstermeyi; İsmail Hakkı Halveti'yi ve eserlerini bilim dünyasına tanıtmayı hedefliyoruz. Çalışmamız giriş, inceleme ve metin olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. "Giriş" kısmında araştırmanın takdim ve metodolojisi hakkında bilgiler verilmiş; daha sonra müellifin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem hakkında edinilen bilgiler sunulmuştur. "İnceleme" bölümünde eser, edebî ve tefsirî açıdan çeşitli alt başlıklar altında incelenmiş, ihtiyaç görülen kısımlar ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır. "Metin" bölümünde ise eserin bir fihristi çıkarılmış, metnin oluşturulmasında takip edilen uygulamalara dair bilgiler verilmiş ve eserin transkriptli tam metni bu bölümde verilmiştir.