I. Dünya Savaşı'nda 3. Ordu'da Salgın Hastalıklar (Tifüs ve Kolera Örneği)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDANUR SARIKAYA

Danışman: Mevlüt Yüksel

Özet:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'na özellikle de sağlık alanında yeterli bir hazırlık yapamadan katılmıştır. Bu olumsuz duruma iaşe yetersizliği, hijyen eksikliği ve olumsuz hava şartları da eklenince savaş şartlarının sebebiyet verdiği salgın hastalıklar, orduda da baş göstermiştir. Bilhassa tifüs salgını, orduda büyük tahribata neden olmuştur. Tifüse karşı alınan tedbirler başlangıçta bit ile mücadele şeklinde gelişmiştir. Bit salgınını önlemek için buğu sandıkları, buğu fıçıları üretilmiştir. Bu şekilde ordu içerisinde bitlenmenin önüne geçilmeye çalışılmış, ayrıca tifüs için de aşı üretilmiştir. Tifüsten sonra orduyu etkilen bir diğer hastalık ise koleradır. Kolera ise aşı ve tecrit yöntemi ile kontrol altında tutulmaya çalışılmıştır. 3. Ordu Komutanlığı bir yandan Kafkas Cephesi'ndeki muharebelere devam ederken diğer yandan da ortaya çıkan bu salgınlarla mücadele etmeye çalışmıştır. Başta yukarıda bahsedilen eksiklikler olmak üzere harp sahasının coğrafi özellikleri, mevsim şartları ve bu amaçla merkezden gönderilen sıhhi malzemelerin zamanında bölgeye ulaşamaması gibi aksaklıklar, zaman zaman bu mücadeleyi sekteye uğratmıştır. Sıhhi desteğin ulaşamaması, askerlerin kılık kıyafetlerinin iklime uygun olmaması ve hijyen sorunu orduda muharebelerden ziyade salgın hastalıkların sebep olduğu kayıpların artmasına neden olmuştur. Bu çalışmada I. Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'ndeki 3. Ordu'da ortaya çıkan salgın hastalıklar ile bilhassa da tifüs ve kolera salgınları, bunlarla mücadele hakkında bilgiler verilmiştir. Anahtar Kelimeler: 3. Ordu, Salgın Hastalıklar, Tifüs, Kolera ve Aşı