Sulu koşullarda yetiştirilen farklı çemen (Trigonella foenum-graceum L.) genotiplerinin tarımsal performanslarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES CEYLAN
Danışman: Hakan Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma ile sulu koşullarda yetiştirilen farklı çemen (Trigonella foenum-graecum L.) genotiplerinin Erzurum ekolojik koşullarında tarımsal performanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, 2021 yılında Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezine ait deneme alanında "Şansa Bağlı Tam Bloklar" deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada Hindistan, Sırbistan, Pakistan, İsrail, Mısır, Malezya, Ukrayna, Almanya, Güney Sudan, Ispanya, Fas, A.B.D, Fransa, Çin, Avustralya, Sri Lanka, İran (Selmas, Urmiye, Ahvaz, Kermanshah, Isfahan), Türkiye (Konya, Samsun, Yozgat, Amasya, Karaman, Sivas, Şanlıurfa, Çorum, Tokat, Kayseri) popülasyonları ve Güraslan, Berkem, Çiftçi çeşitleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada çemen genotipleri çıkış süresi, çiçeklenme süresi, vejetasyon süresi, bitki boyu, dal sayısı, bakla uzunluğu, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, hasat indeksi ve protein oranı bakımından önemli farklılıklar göstermiştir. Araştırma sonuçlarına göre çıkış süresi 22,33-34,33 gün; çiçeklenme süresi 41,33-58,67 gün; vejetasyon süresi 108,0-132,0 gün; bitki boyu 31,23-61,33 cm; dal sayısı 2,04-5,26 adet; bakla uzunluğu 7,33-14,83 cm; bitkide bakla sayısı 5,84-18,49 adet; baklada tane sayısı 6,40-14,73 adet; bin tane ağırlığı 11,70-18,40 g; tohum verimi 55,64-111,85 kg/da hasat indeksi %18,67-30,26; protein oranı %22,53-36,05 olarak belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmada, incelenen genotipler arasında tohum verimi ve önemli verim unsurları olan bitkide bakla sayısı ve baklada tane sayısı bakımından en iyi neticeler İran'dan temin edilen Kermanshah ve ülkemiz orijinli Çorum genotiplerinden alınmıştır. Çalışma sonuçlarına göre Erzurum ekolojik koşullarında çemen üretiminde tohum verimi bakımından Kermanshah ve Çorum genotipleri önerilebilir. Ancak, araştırmadan daha sağlıklı sonuçlar elde etmek için çalışmanın birkaç yıl daha gerçekleştirilmesi faydalı olacaktır.