Klasik Türk Edebiyatı Mesnevilerinde İsrâîliyyât

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE BAYRAK

Danışman: Reyhan Keleş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, İslam kaynaklı olmayan İsrâîliyyat unsurlarının edebiyata yansımaları incelenmiş, bu unsurların ahlâki, mizahî, öğretici, dinî ve tasavvufî, aşk, savaş ve kahramanlık konulu mesnevilerdeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan mesneviler, Ahmedî'nin İskendernâme'si, Şeyh Gâlib'in Hüsn ü Aşk'ı, Yusuf Nâbî'nin Hayriyye'si, Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn'u, Câmiˈî'in Vâmık u Azrâ'sı ve Şeyhî'nin Harnâme'si incelenerek bu eserlerdeki İsrâîliyyat unsurları değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın giriş bölümünde klasik Türk edebiyatı, İsrâîliyyat ve şairlerin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmektedir. Araştırma konusu, inançla ilgili kavramlar, ibadetler ve ritüeller ile ilgili kavramlar ve şahıslar, ülkeler, kavimler, kozmik unsurlar, eğlence hayatı ve put (heykel-resim) başlıkları altında üç ana bölümde ele alınmıştır. Her başlık altında ilgili alt başlıklar oluşturulmuş ve mesnevilerdeki İsrâîliyyat unsurları bu çerçevede incelenmiştir.