Karbon monoksitle zehirlenme olgularının lenfosit hücrelerinde kardeş kromatid değişimi sıklığının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK OCAK
Danışman: Şahin ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: CO zehirlenmelerinin birçok ülkede fatal zehirlenmelerin yarısından fazlasının sebebi olduğu rapor edilmiştir. Karbon monoksit kömür, odun, petrol, propan, ve plastik gibi karbon içeren yakıtların tam yanmaması sonucu ortaya çıkan renksiz, kokusuz ve irritan olmayan bir gazdır. CO zehirlenmesi akut veya kronik olarak çeşitli semptomlara neden olabilir. Bu çalışmada, CO zehirlenmesinin kardeş kromatid değişimi bazında genotoksik etkisi ve özgün bağışık sistemimizin en önemli hücresel elamanları olan lenfositlerin (hücre düzeyinde) yaşam süresi üzerine etkilerinin belirlenmesini amaçlamaktayız.Materyal ve Metod: Çalışmaya 26'sı kadın 12'si erkek toplam 38 vaka dahil edildi. Hastalara ait demografik veriler, vital bulgular, CO gazının kaynağı, risk faktörleri ve sigara alışkanlıkları kaydedildi. Tüm vakalarda Glasgow Koma skoru (GKS), elektrokardiyografi (EKG), arteriyal kan gazı (AKG) analizi, tam kan sayımı, creatinin kinaz (CK), creatinin kinaz MB fraksiyonu (CK-MB), troponin-I, Glukoz, BUN, Kreatinin, Na, K, LDH, AST,ALT ölçümleri yapılarak kaydedildi. İlave olarak genotoksik etkinin kolay tesbit edilebilir bir belirteci olan kardeş kromatid değişimi yöntemi ile araştırma yapıldı.Sonuçlar: Olguların yaşları 16-54 yıl arasında idi (ortalama yaş: 29.79 ? 10.92 yıl). Hastaların maruziyet şekilleri 38 olguda (%100) şohben idi. Ortalama karboksihemoglobin (COHb) düzeyi 25.05 ? 7.15 bulundu. Olguların 12 tanesinde (% 31,6) GKS 15'in altında GKS ile COHb düzeyi arasında negatif yönde önemli korelasyon vardı (r=-0.825, p<0.001). EKG değişikliği olan 16 hastada gözlendi. Hepsinde sinusal taşikardi şeklinde idi. Hastalar genotoksisite açısından incelendiğinde COHb düzeyleri yüksek olan hasta grubunda, COHb düzeyleri fizyolojik düzeylerde olan kontrol grubuna kıyasla KKD etkilenme frekansında anlamlı derecede artış tesbit edildi (p<0.000). KKD frekansında artış COHb düzeyleri ile karşılaştırıldığında anlamlı bir fark elde edilmedi (r=0.16, p=0.34).Tartışma: Sonuç olarak, CO zehirlenmelerinde CO'in hücre üzerindeki toksik etkileri ve canlıların genetik yapısında mutasyon oluşturma ihtimali sebebiyle önemli bir toplum sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır.Diğer bilinen nöropisikiyatrik ve kardiyovasküler gibi sistemler üzerindeki zararlı etkileri de düşünülecek olursa CO gazının zararlı etkilerinden korunmak amaçlı güvenlik standartlarının artırılması ve insanların bu konu ile ilgili bilinçlendirilmesi sorunun çözümüne katkıda bulunacak en kolay girişimler olacaktır.Anahtar kelimeler: CO zehirlenmesi, genotoksisite, KKD