Kent Meydanlarının Peyzaj Tasarım Kriterlerine Göre Analizi: Erzurum Cumhuriyet Caddesi Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fereshteh Pashaei Kamali
Danışman: Sevgi Yılmaz
Özet:Amaç: Çalışma alanı, Erzurum'un Lala Paşa mahallesinde yer alan Cumhuriyet Caddesi'nin, bir bölümünü kapsamaktadır. Cumhuriyet Caddesi boyunca özellikle ticari, dini, kültürel ve tarihi yerlerin ve hatta eğlence ve konut dokusu gibi çeşitli cazibe noktalarının yer alması, caddenin halk için popülerliğinin yanı sıra turistik açıdan da önemli bir mekan olmasını sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı şehrin bu bölgesinde yaşam kalitesini ve ideal mekan tasarımını artırmak, toplumun tüm kesimlerine uygun öneri kentsel tasarımlar sunmak ve bu mekanlarda insanların kullanmaları için çeşitli birimler üretmek, mevcut alanlarda değişimler önermektir. Yöntem: Çalışmanın amacı doğrultusunda önemli meydan, cadde ve tarihi eserlerin örnekleri analiz edilmiştir. Bu mekanların geçmiş kullanımları incelenerek; kentsel çevrenin kalitesi, ulaşım ağlarının tanımlanması ve tarihi binalarla meydanların ilişkisi gibi konular tetkik edilmiştir. Ayrıca, dünyaca önemli tasarımcıların kentsel meydan/plaza gibi kamusal alanlar hakkındaki görüşleri değerlendirilmiş ve meydanın oluşum tarihçesi tartışılmıştır. Bu mekanların analizi kapsamında çalışma alanı olan Cumhuriyet Caddesi incelenmiş ve tasarım süreci dikkate alınarak öneri peyzaj tasarım projesi hazırlanmıştır. Bulgular: Tasarımın ilk aşamasında, çalışma alanının mevcut girişleri; meydanlar, caddeler, sokaklar ve alt geçit ve üst geçitler belirlenmiştir. Cumhuriyet Caddesi, her zaman çalışma alanının en önemli ve ana erişim noktası olması sebebiyle, Erzurum şehrinin önemli bir unsuru olarak değerlendirilmiştir. Kentin tarihi açıdan da temel çekirdeği niteliğinde olan caddenin fiziki özellikleri ve kültürel değeri açısından da korunması, tasarımın ana ilkesi olmuştur. Sonuç: Tez kapsamında ana konsept olarak, tarihi ve kültürel açıdan mekanının korunması ve var olan kültürel değerin ön plana çıkarılarak, kentsel peyzaj tasarım yaklaşımları ile ele alınması amaçlanmıştır. Öneri hazırlanan peyzaj tasarım projesinde; yeni meydanlar, binalar, dış cephe önerileri, kaldırımlar ve orijinal donatı elemanlarının detayları hazırlanmıştır. Özgün olarak hazırlanan bu projenin tasarımında mevcut tarihi yapıların özelliklerine ve önemli meydanların tasarım kritterlerine yer verilmiştir. Bu yaklaşımda mevcut tarihî eserler tamamen korunmuştur ve yeni kentsel binalar, şehrin tarihsel bağlamından tamamen farklı bir şekilde tasarlanmıştır. Bu kapsamda çalışma alanı özelinde yenilikçi tasarım yaklaşımları ile kentsel tasarım önerileri geliştirilmiştir. En önemli öneriyi ise Çifte Minareli Medrese ile Kalenin üst platformda birleştirilerek, bir kent meydanının tasarlanması ve araç yolunun alttan geçirilmesi şeklinde olmuştur. Anahtar Kelimeler: Kent Meydanı Tasarımı, Tasarım Yaklaşımları, Cumhuriyet Caddesi, Tarihi eserler