Resveratrol ve türevleri: Antioksidan kapasitelerinin belirlenmesi ve bazı metabolik enzimler üzerinde inhibisyon etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEBE BİNGÖL
Danışman: İlhami Gülçin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu doktora tez çalışmasında polifenolik yapıya sahip resveratrol ve üç farklı türevinin antioksidan kapasitelerinin yanısıra insan eritrositlerinden saflaştırılan karbonik anhidraz (hCA) I, II izoenzimleri, glutatyon S-transferaz (GST) enzimi, asetilkolinesteraz (AChE), bütirilkolinesteraz (BChE), α-glikozidaz ve α-amilaz enzimleri üzerine in vitro inhibisyon etkilerinin araştırılması hedeflenmektedir. Yöntem: Resveratrol ve türevlerinin antioksidan kapasitelerini belirlemek için indirgeme yöntemleri, radikal giderme aktiviteleri ve metal şelatlama özellikleri çalışıldı. Sonuçları mukayese için, standart antioksidan olarak troloks, α-tokoferol, bütillenmiş hidroksitolüen (BHT) ve bütillenmiş hidroksianisol (BHA) kullanıldı. Ayrıca insan eritrositlerinden Sepharose-4B-L-Tirozin Sülfanilamid afinite kolon kromatografisi tekniği ile hCA I, hCA II izoenzimleri, Glutatyon-Agaroz afinite kolon kromatografisi tekniği ile GST enzimi saflaştırıldı. Enzimlerin saflıkları ve molekül kütleleri belirlemek için sodyumdodesil sülfat poliakrilamit jel elektroforezi (SDS-PAGE) yapıldı. Bu enzimlerin yanında ticari olarak temin edilen AChE, BChE, α-glikozidaz, α-amilaz enzimleri üzerine resveratrol ve türevlerinin inhibisyon etkileri araştırıldı. Bulgular: İnsan eritrositlerinden hCA I yaklaşık olarak %65 verimle 197 kat, hCA II %80 verimle 947 kat, hGST ise %26 verimle 550 kat saflaştırıldı. Saflaştırılan enzimlerin molekül ağırlıkları ve enzim saflıkları SDS-PAGE ile kontrol edildi. hCA izoenzimleri için molekül ağırlıkları yaklaşık 29 kDa olarak bulunurken, GST için yaklaşık 26 kDa ağırlığında tek bant gözlendi. Resveratrol ve türevlerinin inhibisyon etkileri incelendiğinde, hCA I ve II izoenzimleri için, sırasıyla 49,50 nM, 46,50 nM IC50 değerleri ile triasetilresveratrolün en iyi inhibisyon özelliklere sahip olduğu bulundu. Triasetilresveratrol IC50: 40,76 nM ile α-glikozidaz üzerinde yüksek inhibisyon etkisine sahipken, Oksiresveratrol 1330,13 nM'lık IC50 değeri ile α-amilazı etkili şekilde inhibe etti. Kolinesterazlar incelendiğinde, en etkili inhibitör AChE'a karşı 13,86 nM'lık IC50 değeri ile 3',5'-Dimetoksiresveratrol ve BChE için 46,20 nM'lık IC50 değeri ile Triasetilresveratrol oldu. hGST üzerinde resveratrol, 463,54 nM'lık IC50 değeri ile en yüksek inhibisyon etkisi gösterdi. Çalışmanın devamında Resveratrol ve türevlerinin farklı yöntemlere göre antioksidan aktiviteleri ölçüldü. Sentetik antioksidan aktivitelerine yakın ya da daha iyi etki gösterdiği belirlendi. Sonuç: Tez kapsamında Resveratrol ve türevleri olan 3',5'-Dimetoksiresveratrol, Oksiresveratrol, Triasetilresveratrol bileşiklerinin yüksek antioksidan potansiyeline sahip olduğu ve çalışılan enzimler üzerinde de oldukça etkili bir şekilde inhibe ettiği sonucuna varıldı.