Deneysel Alzheimer Modeli Oluşturulan ve Serbest Hareket Edebilen Sıçanlarda Glutamat Geri Alınım Sürelerinin İn Vivo Voltametri Tekniği ile Değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEMİL BAYRAM

Danışman: Ahmet Hacımüftüoğlu

Özet:

Amaç: AH ilerleyici nörodejeneratif bir hastalıktır. Kesin bir tedavisi bulunmayan AH için bu çalışmada üçüncü kuşak sefalosporin grubundan sefiksim ilacının etkileri araştırılmıştır. Sıçan AH ile ilişkili bölgelerinde anlık glutamat seviyeleri in vivo voltametri tekniği ile ölçülerek AH'de görülen klinik ve biyokimyasal değişiklikler ilk kez serbest hareket eden hayvanlarda ortaya konmaya çalışılmıştır. Sefiksimin deneysel AH modelinde elektrokimyasal ve davranış testleri üzerindeki etkinliği de test edilmiştir. Anestezi altında olmayan serbest hareket eden hayvan verileri, anestezi altında alınan verilere kıyasla daha değerli olduğu için çalışma serbest hareket eden hayvanlarda yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu çalışma, 10 sağlıklı sıçan ve ICV-STZ yoluyla deneysel AH modeli oluşturulmuş 30 sıçan üzerinde yürütülmüştür. Sıçanlar sağlıklı Kontrol, STZ, STZ+MEM ve STZ+SEF olmak üzere 4 eşit gruba bölünmüştür. Morris su labirenti, lokomotor aktivite ve pasif sakınma testi gibi davranış testleriyle AH'nin sıçanlar üzerindeki etkileri, LC-MS/MS ile glutamat, tau ve ACh seviyeleri ve voltametri testleriyle ise glutamat geri alım süresi ölçülmüştür. Bulgular: Hipokampüs CA3 bölgesindeki glutamat geri alım süreleri deneysel AH oluşturulmuş sıçanlarda istatistiksel olarak anlamlı seviyede düşük bulunmuştur. LC-MS/MS bulguları davranış testleriyle uyumlu sonuçlar vermiş, sefiksimin etkinliğinin spontan tedavi ilacı olan memantin ile uyumlu sonuçlar verdiği görülmüştür. Davranış testlerinden elde edilen bulgulara göre, sıçanlar hafıza problemleri göstermiştir. Tedavi sonrasında ise bu semptomların AH'li sıçanlara kıyasla önemli derecede azaldığı tespit edilmiştir. Sonuç: AH'li gruplarda glutamat geri alım süresinin uzamasına kıyasla sefiksim ile tedavi edilen grupta glutamat geri alım süresinde anlamlı bir iyileşme olduğu görülmüştür. Sefiksim AH hayvan modelinin davranış testlerinde de iyileşme göstermiştir. Bu sonuçlar sefiksimin AH'de faydalı olabileceğini ve bu etkisini glutamatın geri alım sürelerini kontrol gruplarına yakınlaştırarak yaptığını göstermiştir.