Cebirsel ifadeler ve özdeşlikler konusunun somut ve sanal materyaller ile öğretimi: Bir eylem araştırması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ALBAYRAK

Danışman: Tevfik İşleyen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı cebirsel ifadeler ve özdeşlikler konusunun öğretiminde somut ve sanal olmak üzere iki farklı materyalin uygulanabilirliğini araştırmaktır. Yöntem: Bu çalışmada kullanılan araştırma modeli eylem araştırması olarak belirlenmiştir. Eylem araştırmalarında amaç süreç içerisinde ortaya çıkan sorunlara çözüm bulmak ya da bu sorunu iyileştirmek adına veri toplayıp bu verileri analiz etmektir. Veri toplama aracı olarak Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler Başarı Testi 1 ve 2 (CİÖBT 1-2), öğrenci ve öğretmenlere yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formları, öğrenciler için yarı yapılandırılmış gözlem formları ve öğrenci günlükleri kullanılmıştır. Test verilerine bağımsız örneklem t-testi analizi yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular: Sınıfların CİÖBT2 puanları karşılaştırıldığında sanal materyal uygulanan sınıf ile somut materyal uygulanan sınıfın başarıları arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken her iki sınıfın da CİÖBT1 ve CİÖBT2 puanları arasında anlamlı farklılık oluşmuştur. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde ise öğretmenlerin matematik dersinde ve özellikle cebirsel ifadeler ve özdeşlikler konusunda materyal kullanımına ilişkin olumlu yönde görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Uygulama süreci içerisinde öğrenciler iki değişkenli cebir karosu materyali ile karşılaştıkları ilk zamanlarda karoları yerleştirme konusunda zorlanmışlarsa da bu zorluğu ilerleyen derslerde aşmışlardır. Ayrıca öğrenciler iki değişkenli cebir karosu materyallerine dair olumlu yönde görüş bildirmişlerdir. Sonuçlar: Matematik dersinde materyal kullanımının özellikle somutlaştırma, görselleştirme ve kalıcılık açısından derse katkı sağladığı belirtilmiştir. İki değişkenli cebir karosu materyalinin öğretim sürecine; somutlaştırma, görselleştirme, anlamlı öğrenmeyi sağlama gibi bireysel gelişime; matematiğe karşı önyargıları yıkma, sınavları olumlu etkileme gibi ve duyuşsal alana; eğlenceli olma, motive etme, dersi sevdirme gibi birçok faydası olduğu görülmüştür. Ayrıca bu materyalin öğrencilerin derse olan ilgi ve katılımlarını artırdığı, öğrenilenlerin kalıcılığını sağladığı ve de öğrencilerin matematiğe karşı tutumlarını pozitif yönde etkilediği anlaşılmıştır. Cebir karosu materyali kullanılırken öğretmenlerin öğrenciden kaynaklanan nedenlerde özellikle hazırbulunuşluk yetersizliğinden; konudan kaynaklanan nedenlerde ise zor ve soyut bir konu olmasından ve diğer nedenlerden dolayı güçlük yaşadıkları belirlenmiştir. Ayrıca iki değişkenli cebir karosu materyalinin başarı düzeyini artırdığı belirlenmiş, kullanılan materyalin sanal ya da somut olmasının öğrencilerin başarı düzeyinde herhangi bir farklılık oluşturmadığı anlaşılmıştır.