KOAH Hastalarında Sanal Gerçeklik ile Yaptırılan Solunum ve Fiziksel Egzersizlerin Öz Etkililik ve Yaşam Kalitesine Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRAH AY

Danışman: Mağfiret Kaşıkçı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma sanal gerçeklik ile yaptırılan solunum ve öksürük egzersizlerinin öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metod: Araştırma,ön test son test randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak yürütüldü. Araştırma Atatürk Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Merkezinin Göğüs Hastalıkları kliniğinde yapıldı. Araştırma Aralık 2021- Ocak 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Veriler kişisel bilgi formu, KOAH Değerlendirme Testi, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (YKÖ) , KOAH Öz-Etkililik Ölçeği ve Borg Dispne Skalası kullanılarak toplandı. Ayrıca işlem öncesi hastaların kalp atım hızı ve sonrası oksijen satürasyon değeri ölçümleri yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; ortalama, sayı, yüzdelik dağılımlar, bağımlı ve bağımsız gruplarda t-testi analiz yöntemleri kullanıldı. Bulgular: Deney grubundaki hastaların ön test ölçümünde 28.22±7.82 olan KOAH Değerlendirme testi puanlarının girişim sonucunda 19.78±6.49'e düştüğü, KOAH Öz-Etkililik Ölçeği toplam puan ortalamasının 2.23±0.92'den 3.37±0.79'e yükseldiği, SF-36 Yaşam Kalitesi Alt boyutları puan ortalamalarının tamamının yükseldiği, 4.69±2.46 olan BORG Dispne Skalası ölçeği son test puan ortalamasının 2.47±1.78 olduğu; ölçek toplam puanları ile alt boyutları arasındaki farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (p<0.001) sonucuna ulaşıldı. Sonuç: KOAH tanısı olan hastalarda sanal gerçeklik uygulaması ile yaptırılan solunum ve öksürük egzersizlerinin öz etkililik ve yaşam kalitesi düzeylerinin artırılmasında etkili olduğu belirlendi. Bu nedenle sanal gerçekliğin KOAH hastaları başta olmak üzere kronik hastalıkların semptomlarının azaltılması için kullanımının yaygınlaştırılması ve tedavi sürecine dahil edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: KOAH, öksürük egzersizi, öz etkililik, sanal gerçeklik, solunum egzersizi, yaşam kalitesi