Tip 1 diyabet oluşturulan sıçanlarda liken ekstraktlarının karaciğer üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH YILDIZ DENİZ
Danışman: Fatime GEYİKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, streptozotosin (STZ) ile diyabet geliştirilmiş sıçanlarda karaciğer dokusu üzerine ilk defa Cetraria islandica (CISE) ve Pseudevernia furfuracea (PFSE) liken türlerinin etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Sprague-Dawley cinsi 10 grup erkek sıçan kullanıldı (n=7). Kontrol grupları ve tek başına liken diyeti verilen gruplar hariç diğer beş grupta 50 mg/kg tek doz intraperitonal (ip) STZ enjeksiyonu ile diyabet modeli geliştirildi. Diyabet oluşumunu takiben sulu liken ekstreleri 5-500 mg/kg dozlarında 14 gün boyunca hayvanlara ip yoluyla verildi. Deneme süresi boyunca hayvanların vücut ağırlıkları, yem ile su tüketimleri ve kanlarındaki şeker seviyesi tespit edildi. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek karaciğerleri çıkarıldı ve karaciğer dokusundaki histolojik değişiklikler Hematoksilen-Eozin (HE), Periyodik Asit Schiff (PAS), Retikülin ve Sudan black B boyama yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Diğer taraftan, biyokimyasal metotlar kullanılarak hücresel antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler tespit edildi. Oksidatif stres düzeyinin belirlenebilmesi için de malondialdehit (MDA) seviyesi ölçüldü. Diyabetli grupta vücut ağırlıklarının belirgin bir şekilde azaldığı, tüketilen yem ve su miktarları ile kan şeker seviyesinin kontrol grubuna kıyasla belirgin bir şekilde arttığı gözlendi. Bu grupta, SOD aktivitesinin ve GSH miktarının azaldığı ancak MDA düzeyinin artmasıyla yoğun bir oksidatif stresin oluştuğu görüldü. Üstelik, karaciğer dokusunda belirgin histopatolojik bulgular görüldü (sinüzoidal dilatasyonlar, apoptozis, lenfosit infilitrasyonu, konjesyon, artan kupffer hücreleri, dokuda homojen olmayan boyanma, azalan glikojen içeriği, hepatositlerde lipit birikim ve fibrozis). Tek başlarına farklı dozlarda uygulanan liken ekstraktlarının çalışılan parametreler üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmadığı, PFSE ile kıyaslandığında CISE'nin diyabetik hayvanlarda antioksidan savunmayı kısmen destekleyerek, MDA düzeyini önemsiz bir şekilde azalttığı bununla birlikte karaciğer patolojisi üzerinde tedavi edici bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldı. Böylece, CISE'nin diyabetli hayvanlar ve karaciğerleri üzerinde yeterince tedavi edici özelliğinin olmadığı kanaatine varıldı.