Unamuno'da İnsan ve Sorunsalı

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURAN KILIÇ

Danışman: Osman Elmalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Unamuno, din ve bilim gibi düşüncelerin de konusu olan insanı, felsefesinin temeli yapmıştır. Bunu yaparken insanı, diğer varlıklar içinde bir varlık ya da birtakım özellikleriyle hayvandan ayrılan bir canlı olarak görmemiş, somut bir varoluş olarak öne çıkarmıştır. Unamuno, varoluş felsefelerinde ortak olan problemler çerçevesinde, yaşamın anlamını sorgulayan özgür bireyi temellendirmiş, bu bireyin şahsında, insanın en önemli problemi ve felsefenin en önemli işlevi olarak gördüğü ölüm kaygısına teselli aramıştır. Kendi köklerini milliyetinden, tarihinden ve inancından ayrı düşünmeyen Unamuno, insanı köklerine bağımlı olmadan ama onlara bağlı kalarak girişeceği bir anlam arayışına sevk etmeye çalışmıştır. Yaşama tutkuyla bağlı ama ölüme de yazgılı olan insanın bu ikilemini trajik olarak adlandıran Unamuno, problemin çözümü için herhangi bir akli, ahlaki ya da dini önsel kabulden hareket etmemiştir. Aksine, çatışmadan duygu, duygudan değer yarattığı bu süreçte insanı, kendi benliğinin kurucusu ve kendi probleminin çözümleyicisi olarak aktif kılmıştır. İnsanı salt zihinsel bir varlık olmanın ötesinde, beden ve kalp bütünlüğü olarak kabul eden Unamuno, tanrısal bir töz ve yaşamsal bir ilke olarak kabul ettiği ruhun kurtuluşunun, ölümden sonrasına inanmadan mümkün olamayacağını savunmuştur. Unamuno'ya göre bireysel bilincin devamlılığı demek olan ruhun kurtuluşu, ölüm bilinciyle sonluluğunu keşfeden, yaşam bilinciyle ölümsüzlük açlığı çeken insanın biricik mutluluğudur. Tanrının inayetini de gerektiren bu mutluluk, Unamuno'ya göre en çok isteyen ve en çok umut edenin olacaktır. İradenin imanı, yani eylemin duyguyu ortaya çıkardığı din anlayışıyla Nihayetinde Unamuno, insanı bütün kaygılarından güvene çıktığı Tanrı'ya emanet etmiştir.