Antik Yunan Tragedyalarında İktidar ve Tahakküm

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEM İÇYAR

Danışman: Fatih Değirmenci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Antik Yunan Tragedyalarında iktidar ve tahakküm ilişkisini belirlenen kült oyunların analiz edilmesi suretiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Siyasal iktidarlar, tarih boyunca toplumu yönetmek, biçimlendirmek ve kendi ideolojik çizgileri içinde tutarak iktidarlarını korumak adına çeşitli tahakküm mekanizmaları kurmuşlardır. Bu bağlamda her iktidar toplumu tahakküm altına almak adına bazı tahakküm araçları geliştirmiş ve onları sistematik bir biçimde uygulaya koymuşlardır. Medeniyetin varoluşundan beri karşımıza çıkan ve sosyal hayatı daha yaşanılır hale getiren sanat ise bu tahakküm araçları ile birlikte çoğu zaman araçsallaştırılmış ve siyasal iktidarın propaganda araçlarından biri haline getirilmeye çalışılmıştır. Dünya tarihinin en eski ve önemli sanat dallarından biri olan tiyatro sanatı da siyasal iktidarın gücünü ve ideolojisini korumak için bir tahakküm aracı yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmada Antik Yunan Tragedyalarının derinliğine incelenmesi amaçlanırken, seçilen tragedya örnekleri üzerinden nitel bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte dünya tiyatro tarihinin belirli kuram ve dönemleri de bu bağlamda değerlendirilmeye ve iktidar- tahakküm ilişkisi irdelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada Antik Yunan Tragedyasının en önemli oyun yazarlarından olan Aiskhylos, Sophokles ve Euripides'in üç önemli oyunu olan, sırasıyla Zincire Vurulmuş Prometheus, Antigone ve Medeia oyunları amaçlı örneklem kapsamında seçilipp, nitel içerik analizi yöntemi ile irdelenmeye çalışılmıştır. Belirle nen üç araştırma sorusuna bağlı olarak oyunlar analiz ederek yorumlanmıştır. Araştırmada siyasal iktidarın tiyatro sanatını kullanarak seyircileri tahakküm altına alıp makbul yurttaş oluşturmaya çalıştığı savını destekleyen veriler belirlenen örneklem üzerinden sunulmaya ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Antik Yunan Tragedyası, Tiyatro, İktidar, Tahakküm.