Alkol bazlı el dezenfektanlarının nazal fonksiyonlar ve kan alkol düzeylerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULBAKİ SÖKMEN
Danışman: Arzu TATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Enfeksiyon kontrolünde ve önlenmesinde alkol bazlı el dezenfektanı kullanımı hayati bir öneme sahiptir. Sağlık çalışanları, çalışma esnasında sık el dezenfektanı kullanmaları nedeniyle transdermal yol ve inhalasyon yolu ile alkole maruz kalmaktadırlar. Bu maruziyet sonrası, absorbe olan kan alkol düzeylerinde artışa neden olabilmektedir. Ayrıca alkol periferde vazodilatör etkiyle nazal mukozada şişlik yaparak ve santral sinir sisteminde sempatik tonusu azaltarak nazal dirençte artış yapabilmektedir. Bu çalışmada amacımız sağlık çalışanlarında sık olarak alkol bazlı el dezenfektanı kullanımının kan alkol düzeyinde artışa neden olup olmadığını ve nazal fonksiyonlar üzerine etkilerini araştırmaktır. Materyal ve Metod: Çalışmaya Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama hastanesinde görev yapan, 18 yaş üzerindeki, toplam 60 gönüllü sağlık çalışanı dahil edildi. Katılımcılar 20'şer kişilik üç gruba ayrıldı. Çalışma öncesi gönüllülerden en az 12 saat öncesinden deney bitimine kadar alkol içerikli gıda almamaları ve parfüm gibi alkol içeren ürünlerden kullanmamaları istendi. Grup 1(el dezenfektanı kullanan)' deki katılımcılara ürün etiketine göre %70 etanol içeren poviexin el dezenfektanı, 8 saat süresince her kullanımda yaklaşık 2 ml olacak şekilde 25 kez kullandırıldı. Grup 2 (kolonya kullanan)' deki katılımcılara ürün etiketine göre ürün etiketine göre 70° alkol içeren parfüm kolonya, 8 saat süresince her kullanımda yaklaşık 2 ml olacak şekilde 25 kez kullandırıldı. Grup 3 (kontrol grubu) deki katılımcılardan 8 saat süresince alkol içeren el dezenfektanı kullanmamaları ve el dezenfeksiyonu için alkol içermeyen sabunlarla ellerini yıkamaları istendi. 1. ve 2. Gruptaki katılımcılardan, alkol bazlı el dezenfektanı kullanımından önce ve sonra (sekiz saatlik çalışma periyodunun başında ve sonunda) toplamda iki kez olmak üzere, venöz kan örneği alındı ve sırasıyla VAS skoru anketi, endoskopik muayene ve rinomanometri ölçümleri yapıldı. Sonra katılımcıların sol nazal kavitesinde sakkarin testi yapıldı ve sağ nazal vestibülden kültür alındı. 3. gruptaki katılımcılardan sekiz saatlik çalışma periyodunun sonunda; venöz kan örneği alındı ve sırasıyla VAS skoru anketi, endoskopik muayene, rinomanometri yapıldı. Sonra katılıcıların sol nazal kavitesinden sakkarin testi yapıldı ve sağ nazal vestibülden kültür alındı. Bulgular: Üç grupta katılımcıların yaş ve cinsiyet dağılımları bakımından istatiksel fark yoktu (p>0,05). Grup 1'de el dezenfektanı kullanımı sonrası, el dezenfektanı kullanımı öncesi ile karşılaştırıldığında; total nazal havayolu direnci (TNHD) açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sakkarin testi süresi (STS), serum etanol düzeyleri, VAS skor, endoskopik skor ve nazal kültür açısından ise anlamlı fark bulundu (p 0,05). Serum etanol düzeyleri, VAS skor, endoskopik skor ve nazal kültür açısından ise anlamlı fark bulundu (p 0,05). STS, serum etanol düzeyleri ve nazal kültür açısından anlamlı fark bulundu (p 0,05). STS ve nazal kültür açısından anlamlı fark bulundu (p 0,05), VAS skorları ve endoskopik skorlar açısından anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sonuç: Hem el dezenfektanı kullanımı sonrası hem de alkol içerikli kolonya kullanımı sonrası, insanlar için toksik düzeyde olmasa da serum etanol düzeylerinde artış meydana geldiği saptandı. Alkol bazlı preparatların kullanılması ile indirekt olarak transdermal yol ve inhalasyon yolu alkol maruziyeti sonrası, nazal fonksiyonlarda patolojik düzeylere varmayan değişimler gözlemlendi. Çalışmamızın sonuçları nazal fonksiyonlar açısından alkol bazlı el dezenfektanlarının ve alkol içerikli kolonyanın antiseptik amaçla güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.