XRF ve ICP-OES teknikleri ile van gölü'nün su ve sedimentinin eser element analizi

Fatma Akdemir

XRF ve ICP-OES teknikleri ile van gölü'nün su ve sedimentinin eser element analizi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatma Akdemir

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Rıdvan DURAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Van Gölü'nün çeşitli derinliklerinden alınan sediment ve su numunelerinin iki teknik (ICP-OES ve EDXRF) ile elementel analizi yapıldı. Denizler, göller ve akarsular insan aktiviteleri (endüstri atıkları gibi) sonucu kirlenmekte ve canlı organizmaların hayatını tehdit etmektedir. Van Gölü'ndeki kirliliği, çevre kirliliğine neden olan faktörlerin başında gelen eser elementler açısından belirleyebilmek için, su ve sediment numuneleri mümkün olduğunca karakteristik bölgelerden seçildi. Bu amaçla 20 istasyondan toplam 54 adet sediment ve su (20 sediment, 19 dip suyu ve 15 yüzey suyu) numuneleri alındı. Bu çalışma, iki kısımdan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci kısmında, sediment ve su numunelerinin İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektrometresi (ICP-OES) tekniği ile major ve eser element analizleri yapıldı. Analiz sonucunda numunelerde Ca, Mg, Na, K, Fe, Cu, Zn, Mn, Al, B, Cd, Cr, P, Pb elementleri saptandı. Sonuçlara göre, tüm numunelerde yüksek konsantrasyonda B (bor) elementi gözlendi. SPSS programı ile istatistiksel analiz yapıldı ve istatistiksel analiz sonucunda, sedimentlerde Ca ve Pb elementleri ile derinlik arasında ve sularda ise sadece Pb elementi ile derinlik arasında anlamlı fark olduğu gözlendi (p<0.05). Çalışmanın ikinci kısmında, sediment numunelerinin Enerji Dağılımlı X-Işını Floresans (EDXRF) tekniği ile elementel analizi yapıldı. Analiz sonucunda numunelerde K, Ca, Fe, Mn, Co, Rb, Sr, Y, Zr, U, Ni, Mo, In, Sn, I, Cs, Ba, La, Ce ve Nd elementleri saptandı. Elementlerin konsantrasyon hesaplamaları yapıldı ve sedimentlerde genellikle en fazla konsantrasyonda Sr elementi ve en az konsantrasyonda ise U elementi gözlendi.