Türkiye'de Döviz, Motorin ve Çiğ Süt Fiyatları ile Süt Ürünleri Fiyatları Arasındaki Geçirgenliklerin Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nur Ertek
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Atilla KESKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda gıda fiyatlarında görülen artışlar, gelişmiş ülkeler dâhil bütün dünya ülkelerinde gıda güvencesini ve ekonomik istikrarı tehdit eden bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Süt ürünlerindeki fiyat artışları da benzer şekilde hala güncelliğini korumaktadır. Süt ürünlerinde asimetrik fiyat geçirgenliğinin bilinmesi fiyat artışlarının daha sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlayacaktır. Çünkü herhangi bir piyasada yaşanan fiyat dalgalanmaları farklı piyasalarda, farklı boyutlarda ve etkide oluşmaktadır. Bu çalışmada, sütçülük sektörünün önemli değişkenleri olan döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatlarında uzun ve kısa dönemde yaşanan dalgalanmaların, süt ürünleri fiyatları üzerine olan asimetrik etkileri incelenmiştir. Türkiye'de 1994-2017 yılları arasında döviz, motorin ve çiğ süt fiyatları ile süt ürünleri fiyatları arasındaki fiyat geçirgenlikleri NARDL modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre içme sütü, beyaz peynir, tereyağı ve yoğurt fiyatları ve bu fiyatları etkileyen faktörler arasında asimetrik fiyat geçirgenliği tespit edilmiştir. Bu durum fiyat serilerinin kısa ve uzun dönemde birlikte hareket ettiklerini göstermektedir. Uzun dönemde içme sütü, beyaz peynir, tereyağı ve yoğurt fiyatları üzerinde; döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatlarındaki dalgalanmalar önemli etkiye sahipken, kısa dönemde söz konusu değişkenlerin gecikmeli değerleri etkilidir. Süt ürünlerine yönelik kısa ve uzun dönem politikalar belirlenirken döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatları ve bunlar arasındaki fiyat geçirgenlikleri dikkate alınmalıdır. Ayrıca hükümet politikaları ve piyasa gücü gibi faktörlerin etkisini açıkça test eden yapısal model spesifikasyonlarına dayanan çalışmaların geliştirilmesi faydalı olacaktır.