KORONER ARTER BAYPAS GREFTLEME OPERASYONLARINDA EPİAORTİK ULTRASON KULLANILAN VE KULLANILMAYAN HASTALARDA POSTOPERATİF İNME İNSİDANSININ BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBUBEKİR SÖNMEZ
Danışman: Ümit Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Asendan aortadaki ateroskleroz, koroner arter baypas greftleme (KABG) cerrahisi yapılan hastalarda perioperatif inme ve sistemik embolizasyonla ilişkili önemli risk faktörlerinden biridir. Bundan dolayı; KABG cerrahisinde asendan aort manipüle edilmeden önce aterosklerotik plakların belirlenmesi ateroembolik inmeyi önlemede önemlidir. Bu çalışmada, KABG operasyonlarında Epiaortik Ultrason(EAU) kullanılan ve kullanılmayan hastalarda postoperatif inme ve nörokognitif bozukluk görülme insidansının araştırılması amaçlanmaktadır. Metod: Prospektif, gözlemsel ve vaka-kontrol çalışması olarak gerçekleştirilen bu çalışmada. Aralık 2023 ile Aralık 2024 tarihleri arasında KABG yapılan hastalar değerlendirildi. EAU kullanılan 50 hasta vaka grubuna ve EAU kullanılmayan 100 hasta ise kontrol grubuna alındı. Vaka grubundaki hastalarda asendan ve arkus aort bölgelerindeki aterosklerotik plaklar EAU ile değerlendirildi ve plak ve intimal kalınlığa göre evrelendirildi (Evre 1-2: 3 mm). Evre 3, 4 ve 5 plaklar klinik olarak anlamlı kabul edildi. Evre 3-4-5 plaklar klinik olarak anlamlı olarak ele alındı. İskemik inme ve geçici iskemik atak için potansiyel risk faktörleri analiz edildi. Nörokognitif gerileme ve bozukluk, standartize mini mental durum değerlendirmesi testi (SMMDDT) ile ölçüldü. Demografik özellikler ve preoperatif, intraoperatif ve postoperatif faktörler her iki grup için karşılaştırıldı. Bulgular: Postoperatif inme EAU kullanılmayan grupta dört hastada gelişirken, EAU grubunda gözlenmedi (p = 0.152). EAU grubunda klinik olarak anlamlı plak saptanan hastalarda postoperatif nörokognitif bozukluk (PNKB) görülme sıklığı (p=0.01) ve SMMDDT skor düşüklüğü daha fazla orandaydı (p=0,045 r=-0,289). PNKB görülme oranı; ileri yaşta, aortik kross klemp(AKK) süresi kardiyopulmoner baypas (KPB) süresi ve yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) kalış süresi uzadıkça daha fazlaydı (p<0,05).Ayrıca kronik obstruktif akciğer hastalığı(KOAH) ve postoperatif atrial fibrilasyon(AF) varlığında PNKB görülme oranı fazlaydı(p<0.05) İleri yaş ve perifer arter hastalığı (PAH) olan hastalarda, EAU'ya göre klinik olarak anlamlı plak görülme oranı daha fazlaydı (p<0.05). Vaka grubunda yedi hastada (%14) kanulasyon yeri değişikliği ve aortik kross klemp (AKK) koymama gibi cerrahi stratejide değişikliği yapıldı; kontrol grubunda ise yedi hastada cerrahi strateji değişkliği yapıldı (p=0.260). Sonuç: EAU'da görülen klinik olarak anlamlı plakların varlığı, PNKB ve serebrovasküler hadiseler için önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. EAU'nun daha geniş hasta popülasyonlarında kullanılması, palpasyonla hissedilemeyen aterosklerotik plakların tespit edilmesini sağlayacaktır. Bu yöntem, aterosklerotik plakların varlığını ve özelliklerini ve yaygınlığını belirleyerek, aterosklerozla kısa ve uzun dönem nörolojik ve nörokognitif komplikasyonlar arasındaki ilişkiyi daha net bir şekilde ortaya koyacaktır. Anahtar Kelimeler: Epiaortik Ultrasografi, koroner arter baypas greftleme, inme, postoperatif nörokognitif bozukluk