Yol yapım şantiyesi karbon ayak izinin tahmini: Karaman-Mersin yol yapım örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM AYTAÇ
Danışman: Zeynep Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında yol yapım, onarım ve iyileştirme işlerinden kaynaklanan emisyonları en aza indirecek çözümler belirlemek için özellikle gelişmekte olan ülkeler için yol inşaatlarının karbon ayakizi tahminini sağlayan ROADEO Programı kullanılarak Karaman-Mersin arasında 3.3 km'si Sertavul Tünel inşaatı olmak üzere toplam 10 km'lik karayolu inşaatının GHG emisyonları hesaplanmıştır. Metot: ROADEO, yol inşaatı sera gazı emisyonlarının değerlendirilmesi ve azaltılmasına yönelik olarak "Yol Emisyonları Optimizasyonu: Yol İnşaatı ve Rehabilitasyonunda Sera Gazı Emisyonlarının Azaltılmasına Yönelik Bir Araç Seti" ismi ile hazırlanmış ampirik bir sera gazı hesaplama rehber aracıdır. Asya Sürdürülebilir ve Alternatif Enerji Programı (ASTAE) tarafından finanse edilmiş ve Dünya Bankası (WB) Doğu Asya Sürdürülebilir Kalkınma Altyapı Birimi yönlendirmesiyle gelişmekte olan ülkeler için hazırlanmıştır. Çalışma sahası olarak seçilen Karaman-Mersin yol yapım inşaatının ROADEO programının üç temel bileşeni oluşturan; inşaat işinin türü (Materials), kullanılan ekipman (Equipments) ve bu malzemelerin taşınması (Transport) aşamalarından meydana gelen GHG emisyonları hesaplanmıştır. Bulgular: ROADEO Programı kullanılarak Karaman-Mersin yol yapım inşasından elde edilen GHG emisyonları 1 km'lik yol inşasından sırasıyla; yol yapısı için 1,810 tCO2eq, hafriyat işlemlerinden 973 tCO2eq, yol aksesuarlarından 148 tCO2eq, arazi kullanım değişikliğinden 150 tCO2eq, drenajdan 38 tCO2eq ve yol kenarı kaldırım refüj işlemlerinden 2 tCO2eq olarak tahmin edilmiştir. Sonuç: Ulaşımdan kaynaklı GHG emisyonları hesabı genellikle yük ve yolcu taşımacılığı esnasında kullanılan fosil yakıt tüketimi üzerinden yapılmaktadır. Karayolu inşaatı esnasındaki çoğu faaliyetlerin GHG emisyonları üzerindeki etkisi konusunda henüz yeterince farkındalık gelişmemiştir. Bu nedenle yol yapım işlerindeki karbon ayakizi hesaplamaları karar vericiler için süreçlerin doğru yönetilmesine, emisyon azaltım eylemlerinin uygulanmasına, yol yapısında seçilen beton, asfalt gibi malzemeler yerine düşük karbonlu teknolojilerin kullanılması, hafriyat işlerinde geri dönüşüm süreçlerinin takip edilmesi gibi azaltım önlemlerinin uygulanmasına yardımcı olabilecektir. Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, karbon ayakizi, karayolu inşaatı, sera gazı.