Futbolda performans optimizasyonu: Sağlık, psikoloji ve performans parametrelerinin etkileşimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN DEMİR
Danışman: Gökhan ATASEVER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmanın amacı, performans optimizasyonu için futbolcuların psikolojik faktörlerinin, sağlık parametrelerinin oyuncuların teknik performansında gösterge olan parametreler üzerindeki etkisi ile oyuncuların mevkilerine ve spor geçmişlerine göre farklılaşmasının araştırılmasıdır. Yöntem: Araştırmamızın çalışma grubunu 2025-2026 sezonunda Erzurumspor FK U-19 futbol takımındaki 24 oyuncu oluşturmuştur. Futbolcuların Vücut Kompozisyonu BODPOD, Aerobik kapasiteleri Cosmed K5 cihazı, esnekliği otur-uzan eriş testi, kas kuvvet değerleri İsomed2000 cihazıyla test edilmiştir. Psikolojik değişkenlerden motivasyon, stres ve özgüven SPPDÖ, konsantrasyon skorları Burdon Testiyle tespit edilmiştir. Performans parametrelerinden pas LSPT, şut LSST ve top sürme değerleri Mekik Dribbling Testi ile ölçülmüştür. Verilerin analizinde SPSSv26 kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Oyuncuların mevkileriyle motivasyon ve konsantrasyon düzeyleri arasında anlamlı farklılık elde edilmiş; hücum oyuncularının motivasyon düzeyinin savunma ve orta saha oyuncularına göre daha iyi düzeyde olduğu, konsantrasyon boyutundaysa hücum ve orta saha oyuncularının savunma oyuncularından daha üstün olduğu söylenebilir. VO₂Maks değişkeninde, 5 yıl ve üstü spor yaşı olan oyuncular 4-5 yıl arası spor yaşı olanlara göre üstün, savunma oyuncuları ise orta saha oyuncularına oranla daha iyi değerlere sahiptir. Performans değişkenlerinde şut değişkeninde hücum oyuncularının savunma oyuncularına göre anlamlı derecede iyi olduğu görülmektedir. Etki analizi sonucuna göre sağlık ve psikolojik parametrelerin etkileşiminde konsantrasyon parametresi, esneklik değişkeni birlikte şut performansını açıklamada %24 oranında etkilidir. Sonuç: Futbolcularda performansın optimizasyonu için antrenmanı tek boyutlu ele alan geleneksel yaklaşımların yerine atletik ve psikolojik değişkenlerin bir arada uygulanmasının teknik performans öğelerinden en azından bazıları üzerindeki etkiyi arttırdığı, antrenmanların fiziksel ve motor beceri özelliklerin gelişimiyle beraber psikolojik değişkenleri de içeren bütünleşik bir anlayışla planlanması pozitif katkısı olacağı düşünülmektedir.