Prof. Dr. Selahattin İçli'ye ait Trt repertuvarında yer alan Kürdîlihicazkâr makamındaki eserlerin makam analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUNA ÇETİN
Danışman: Yılmaz Kahyaoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Selahattin İçli'nin TRT repertuarında yer alan Kürdîlihicazkâr makamındaki eserleri incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda bestekârın eserlerinde kullanmış olduğu üçlü, dörtlü, beşli, makam dizileri çeşni ve asma kalışların ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Çalışmada yapılan analizler ışığında bestekârın Kürdîlihicazkâr makamına olan yaklaşımının Arel-Ezgi-Uzdilek sistemindeki Kürdîlihicazkâr makamı dizisine uygunluğunun belirlenmesi, makam dizisi içerisinde yer almayan üçlü, dörtlü, beşli ve makam dizilerinin tespit edilmesi, buna bağlı olarak eserlerin şed ya da bileşik Kürdilihicazkâr makam tanımına uygunluğunun görülmesi çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu tez çalışması ilerleyen dönemde Türk müziği nazariyatı ve makam analizi ile ilgili yapılacak olan bilimsel çalışmalara kaynak oluşturması açısından da önemli bir çalışmadır. Araştırmada Betimsel Tarama (survey) yöntemi kullanılmıştır. Araştırma içerisinde kullanılacak olan eser notaları TRT nota arşivinden temin edilmiş, Finale programında aslına uygun olarak yeniden yazılmış ve yazılan notalar makam analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın evrenini Selahattin İçlinin TRT repertuarında yer alan sözlü eserleri, örneklemini ise Selahattin İçli'nin TRT repertuarında yer alan Kürdîlihicazkâr makamındaki sözlü eserleri oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasının sonucunda, "Çiçek nedir görmeden" adlı eserde Nim Hisar perdesinde Çargâh üçlüsü, Rast perdesinde Hicaz dörtlüsü kullanıldığı tespit edilmiştir. "Senden kalan bir busedir" adlı eser birinci ölçüden dördüncü ölçünün sonuna kadar incelendiğinde, Gerdaniye perdesi üzerinde Uşşak dörtlüsünün ilk üç sesinin kullanıldığı, yirmi ikinci ölçüden yirmi beşinci ölçünün sonuna kadar incelendiğinde ise Dik Hisar perdesinde Hüzzam beşlisi duyumu olduğu tespit edilmiştir. "Aşktan kaç deme gönül" adlı eserde yirmi dokuzuncu ölçüden otuz ikinci ölçünün sonuna kadar incelendiğinde, Kürdi perdesi üzerinde bir Buselik makam dizisi meydana geldiği görülmüştür. Bileşik Kürdîlihicazkâr makamındaki ikinci derece güçlü perdesi olan Neva perdesinin eserler içinde kullanım sayısı 166 iken, Şed Kürdîlihicazkâr makamının ikinci derece güçlüsü olan Çargâh perdesinin eserler içinde kullanım sayısı ise 207'dir. Anahtar Kelimeler: Geçki, Kürdîlihicazkâr, Makamsal analiz, Seyir.