Oyun temelli eğitsel müdahale programının geliştirilmesi ve diskalkuli riskli çocukların sayı hissi, çalışma belleği ve dikkati üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ ERDEM
Danışman: Levent Akgün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, diskalkuli riski taşıyan 60-72 aylık çocuklar için MEB'in erken matematik beceri ve kazanımlarını temel alarak geliştirilen Oyun Temelli Eğitsel Matematik Programı'nın (OTEMP) sayma, temel aritmetik, sayı hissi, çalışma belleği ve dikkat becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Alana özgü ve alan geneli becerilere odaklanarak geliştirlen OTEMP, çocukların matematiksel ve bilişsel gelişimlerini desteklemeyi hedeflemekte olup, bilişsel beceriler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yöntem: Bu araştırmada, karma yöntem kullanılarak eş zamanlı iç içe geçmiş desen benimsenmiştir. Nicel ve nitel veriler eş zamanlı toplanıp ayrı ayrı analiz edilmiştir; nitel veriler, nicel bulguları doğrulamak amacıyla tamamlayıcı bir rol üstlenmiştir. Nicel aşamada, tek grup ön test-son test tasarımı tercih edilirken, nitel aşamada diskalkuli riski taşıyan 60-72 aylık çocukların bilişsel becerilerini derinlemesine incelemek için öğretmen ve ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve araştırmacı OTEMP sürecinde gözlemler yapmıştır. OTEMP, pilot çalışması yapılmış 14 masa oyunundan oluşmaktadır. Program, 7 hafta boyunca haftada iki gün, günde 45-50 dakika süreyle uygulanmış ve bazı oyunlar çocukların ebeveynleriyle birlikte aile katılımı sağlanarak oynanmıştır. Müdahale grubunu belirlemek için çoklu süzgeç modeli kullanılmış; "Aritmetik Performans Belirleme Testi," "Öğrenci Bilgi Formu," "Öğretmen Gözlem Formu" ve "Anadolu-Sak Zeka Ölçeği" uygulanarak Muş il merkezindeki MEB'e bağlı 14 anaokulunda eğitim gören 60-72 aylık çocuklar arasından dört kişilik bir grup seçilmiştir. Araştırmada, "Sayı Hissi Testleri", "Çalışma Belleği Ölçeği", "Dikkat Testi", öğretmen ve ebeveyn görüşme formları ile gözlem formları gibi veri toplama araçları kullanılmıştır. Bulgular: Nicel bulgular, programın sayma, temel aritmetik ve sayı hissi becerilerinde iyileşme sağladığını, ancak bazı öğrencilerin aritmetikte zorlandığını göstermektedir. Görüşme ve gözlemler bu bulguları desteklemekte; ebeveynler ve öğretmenler, çocukların sayısal becerilerinde ilerleme gördüklerini ancak desteğe ihtiyaç duyduklarını belirtmiştir. Çalışma belleği ve dikkat becerilerinde farklı gelişim düzeyleri gözlenmiş; bazı öğrencilerde anlamlı ilerleme sağlanırken diğerlerinde sınırlı gelişim görülmüştür. Nitel veriler de bu bulguları doğrulamakta; gözlemler, bellek ve dikkat becerilerinde ilerleme olsa da bazı zorlukların devam ettiğini göstermektedir. Sonuçlar: Araştırma, OTEMP müdahalesinin diskalkuli riski taşıyan 60-72 aylık çocukların sayma, aritmetik, sayı hissi, çalışma belleği ve dikkat becerilerini geliştirmede etkili olduğunu göstermiştir. Program, sayısal becerilerde belirgin ilerlemeler sağlamış; ancak çalışma belleği ve dikkat becerilerindeki gelişim farklılık göstermiştir. Görüşme ve gözlemler de bu bulguları desteklemekte, bazı öğrencilerin hala ek desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır. OTEMP, çocukların matematiksel ve bilişsel gelişimlerini destekleyen önemli bir araçtır.