Artvin ili Yusufeli ilçesindeki 65 yaş üzeri yaşlılarda kırılganlık düzeyinin ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE DEMİRCİ
Danışman: Reva Balcı Akpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Artvin İli Yusufeli İlçesindeki 65 Yaş Üzeri Yaşlılarda Kırılganlık Düzeyinin ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi Amaç: Bu araştırmanın amacı 65 yaş üzeri yaşlılarda kırılganlık düzeyini ve ilişkili faktörleri incelemektir. Materyal ve Metot: Kesitsel ve tanımlayıcı türde yapılan araştırmanın verileri 01.06.2024-01.02.2025 tarihleri arasında Artvin ili Yusufeli ilçesinde ikamet eden 65 yaş ve üzeri yaşlılardan ev ziyaretleri yapılarak toplanmıştır. Araştırmaya toplam 334 yaşlı katılmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, FRAIL Kırılganlık Ölçeği, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (Katz GYA) ile toplanmıştır. Veri toplama yaşlılarla yüz yüze görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, SPSS for Windows 22 paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen yaşlıların %62.6'sı 65-74 yaş aralığındadır, % 53'ü kadındır ve %73.7'si evlidir. Yaşlıların % 17.1' inin kırılgan, % 32.9' unun kırılganlık öncesi dönemde, % %88.9'unun bağımsız oldukları belirlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen yaşlılarda FRAIL puan ortalaması, 75 yaş ve üzeri olanlarda 1.71± 1.40, kadınlarda 1.20 ± 1.27, okuryazar olmayanlarda 1.40±1.36, istemsiz idrar ve dışkı kaçırma problemi olanlarda 3.00±1.63, genel sağlık durumunu kötü/çok kötü olarak algılayanlarda 2.40±1.22 olarak bulunmuştur. Medeni durum, çocuk sahibi olma, çalışma durumu, gelir durumu, alkol kullanma, ilaçlarını düzenli kullanma ve düşme sayısına göre FRAİL ölçek toplam puan ortalaması farkı istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). Katz GYA ölçek puanı ile FRAIL ölçek puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta düzeyli bir ilişki vardır (p<0.05). Sonuç: Çalışmaya alınan yaşlıların önemli bir bölümünün kırılganlık riski taşıdığı ve bağımsızlık düzeylerinin çeşitli sosyodemografik faktörlerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle ileri yaş, kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi, sağlık durumunun kötü algılanması, istemsiz idrar ve dışkı kaçırma gibi fizyolojik sorunların kırılganlık düzeyini arttığı görülmüştür. Medeni durum, gelir durumu, çalışma durumu ve çocuk sahibi olma gibi sosyodemografik değişkenlerin kırılganlıkla anlamlı bir ilişki göstermediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bağımlılık-bağımsızlık, hemşirelik, yaşlı, yaşlılarda kırılganlık