Yatırım teşviklerinin bölgesel belirleyicileri ve gelişme etkileri: Türkiye örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Haktan SEVİNÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ömer Selçuk EMSEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de farklı amaçlarla verilen yatırım teşvik uygulamalarının ne gibi değişiklikler geçirdiğini ve özellikle son dönemde bölgesel kalkınma için önemli bir araç haline gelen bu uygulamaların etkinliğini ve bölgesel dağılımındaki belirleyicilerinin neler olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmada, Türkiye'de Cumhuriyet döneminden itibaren uygulanmaya başlanan yatırım teşviklerinin hangi amaçlar dolayısıyla verildiği ve bu amaçları gerçekleştirmedeki etkinlik ve başarı düzeyi ile yatırım teşviklerinin bölgesel belirleyicileri üzerine analizler bulunmaktadır. Yatırım teşviklerinin etkinlik sonuçları yakınsama analizi yardımıyla incelenmişken, yatırım teşviklerinin bölgesel bazdaki belirleyicilerine yönelik analizlerde ise panel veri ekonometrisi kullanılmıştır. Çalışmanın mekân boyutu Türkiye'deki 26 alt bölgeden oluşmaktayken, zaman boyutu 2004-2012 yılları arasını içermektedir. Analiz bulguları, bölgelerin gelirlerinde bir yakınsamanın ortaya çıktığını ve yatırım teşviklerinin bölgeler arasında ortaya çıkan gelir yakınsamasında çok önemli etkiler oluşturmadığını göstermiştir. Buna karşılık il bazında yapılan analizlerde ise 2004-2008 teşvik düzenlemelerinden ziyade 2009-2012 düzenlemelerinin daha etkin sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Bu durumda, son teşvik politikasının görece illerin rekabet gücünü dikkate alması nedeniyle iller arasında yakınsama oluşturduğu ve dolayısıyla gelişmişlik farkını elimine edici sonuç doğurduğu söylenebilir. Bu yönüyle genel teşvik uygulamalarından ziyade mikro ölçekli ve yöreye özgü teşvik uygulamalarının daha etkin olacağı ileri sürülebilir. Çalışmada yatırım teşviklerinin bölgesel belirleyicilerine yönelik panel veri analizi sonucu ise yatırım teşviklerinin bölgesel düzeydeki araştırma ve geliştirme faaliyetleri, ihracat faaliyetleri, kişi başı gelir seviyesi, kredi toplamı ve seçim gibi değişkenler tarafından etkilendiğini ortaya koymuştur.