Muhammed Şerifî'nin hayatı, edebî kişiliği, eğitim anlayışı ve ?Pend-i Gülistan? adlı eseri (inceleme-tenkitli metin)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ferdi Kiremitçi
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Serhan ALKAN İSPİRLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızın amacı, XIX. yüzyıl şairlerinden Erzurumlu Muhammed Şerifî'nin hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve eğitim anlayışını belirlemek; şaire ait Pend-i Gülistan adlı didaktik eserin tenkitli metnini ortaya koymaktır.Diyarbakırlı Ahmed Mürşidî'nin ?Pend-i Mürşidî? adlı eserine nazire olarak yazılmış bu eser, Şerifî'nin dinî-ahlaki kitaplardan ve şahsi tecrübelerinden hareketle pek çok konuyu işlediği oldukça hacimli bir eserdir. Şerifî, eserini 98 bölüm ve 403 varak hâlinde, toplam 12505 birimden oluşacak şekilde meydana getirmiş; eserde çeşitli hikâyeleri, ayet-hadisleri ve Türk kültür ve geleneklerine ait malzemeleri sade bir dille işlemiştir. Çalışmamız, giriş ve onu izleyen üç bölümden oluşmaktadır:Giriş bölümünde klasik Türk edebiyatı öğretici metin türlerinden olan ?pendnameler? hakkında bilgi verilmiştir.Birinci bölümde Şerifî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği dikkatlere sunulmuştur.İkinci bölümde Pend-i Gülistan'ın şekil ve muhteva bakımından incelemesi yer almaktadır. Eserin yazılışı, dil-anlatım özellikleri ve içeriği hakkında bilgi veren bu bölümde, şairin ele aldığı dinî-tasavvufi-ahlaki unsurlar ve eğitim anlayışı belirlenmiştir.Üçüncü bölümde Pend-i Gülistan'ın tespit edilebilen üç nüshasının tenkidi yapılmıştır. Bu bölümde, eserin genel değerlendirilmesi yapılarak günümüz açısında önemi üzerinde durulmuştur.Şerifî, eserini sanat kaygısından çok bireye ve topluma ışık tutmak için yazdığını belirtmiştir. Bu yüzden öğütlerinin dikkate alınmasını ve davranışa dönüştürülmesini tavsiye eder. Pend-i Gülistan'da Şerifî'nin bilgi, ahlak ve insani değerlerle yoğrulmuş bir insan modelini arzuladığı görülmektedir.