Tağay Murad'ın "Yulduzler Mengü Yanedi (Yıldızlar Ebediyen Parlar)" Adlı Eseri Üzerine Bir Dil İncelemesi (Metin – Aktarma – Dil İncelemesi - Sözlük)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kübra Erdem

Danışman: Nursan Ildırı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Modern Özbek Edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan, eserlerinde milli ve kültürel ögeleri zengin bir dil malzemesiyle ince ince işleyen Tağay Murat'ın "Yulduzlar Mangu Yonadi" adlı eseri üzerinde Özbek Türkçesi genelinde gramatikal bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmanın öncelikli amacı, yazarın bu değerli eserini Türkiye Türkçesine kazandırmak ve işlediği zengin dil malzemesini ortaya koymaktır. Çalışma metin aktarımı ve dil incelemesi şeklinde iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Özbek Türkçesi ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Türkiye Türkçesine aktarılan metnin şekil bilgisel özellikleri (kelime yapımı, isim çekimleri, fiil çekimleri, sözcük türleri vb.) Özbek Türkçesinin genel gramatikal yapısı dikkate alınarak incelenmiş, dilbilgisel unsurların varsa farklı tarafları dikkatlere sunulmaya çalışılmıştır. Dilbilgisel konularla ilgili metin içinden seçilen örnekler bölüm/ cümle numarası" şeklinde belirtilmiştir. İkinci bölüm olarak ifade edilen kısımda; eserin Kiril hafli şekli Özbek Latin alfabesine çevrilmiş ve metnin daha sonra tablolar şeklinde Türkiye Türkçesine aktarımı gerçekleştirilmiştir. Eser kırk üç bölümden oluşmaktadır. Türkiye Türkçesine aktarımı yapılırken büyük ölçüde metnin özüne bağlı kalınmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında, çalışmada elde edilen bulgular örnekleriyle birlikte belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Özbek Türkçesi, Tağay Murod, Dil İncelemesi